Autonomie: van Kosovo tot Schotland, van Catalonië tot Vlaanderen

Jan Van de Casteele 12-12-2009

Het Internationaal Gerechtshof (VN) buigt zich over de onafhankelijkheid van Kosovo, de Schotse premier wil een referendum over onafhankelijkheid, de Catalanen stemmen daar vanaf 13 december zelfs voor via een niet bindend referendum. Interessant om volgen.

Het Internationaal Gerechtshof (VN) spreekt zich vermoedelijk in het voorjaar van 2010 uit over de eenzijdige uitroeping van de onafhankelijkheid door de Kosovaren (feb. 2008). Is die in overeenstemming met het internationale recht? Servië heeft de onafhankelijkheid van Kosovo altijd illegaal genoemd. Toch is die erkend door 63 landen, waaronder België. Andere landen wachten de uitslag van deze zaak af. Voor Belgrado is de onafhankelijkheid van Kosovo een ‘uitdaging voor de internationale wettelijke orde, die gebaseerd is op de principes van soevereiniteit en van territoriale integriteit’. Als de rechters besluiten dat de Kosovaren het recht hadden om hun onafhankelijkheid uit te roepen, tegen de grondwet in, kan dat een belangrijk precedent zijn. Catalanen volgen de zaak met grote belangstelling, aldus De Standaard (2 dec.). Schotten en Vlamingen ook.

Schotten en onafhankelijkheid

De Schotse premier Alex Salmond (Schotse Nationale Parij, SNP) wil met een witboek over de grondwettelijke toekomst van Schotland een opening forceren naar een mogelijk referendum in 2010 over Schotse onafhankelijkheid. De SNP vormt momenteel een minderheidsregering. Het witboek stelt vier scenario’s voor: een status-quo, een beperkte bevoegdheidsuitbreiding van het Schotse regionale parlement, meer regionale autonomie (o.a. fiscaliteit) en onafhankelijkheid. Salmond is voorstander van die laatste optie. De oppositiepartijen zijn minder enthousiast. Volgens een peiling van Ipsos Mori is momenteel 25 procent van de Schotten voor een snel referendum. Twintig procent stelt voor onafhankelijkheid te zijn (DS, 1 dec. 09). Opletten met peilingen…

Catalanen

Al jaren is er een politieke strijd tussen Spaanse en Catalaanse regering omtrende autonomie en onafhankelijkheid van Catalonië. In 2006 hield Catalonië een referendum over een eigen statuut, (Estatut), een soort grondwet waarmee de regio/het land zich niet onafhankelijk verklaart van Spanje, maar wel duidelijk vastlegt hoe ver de autonomie binnen de Spaanse staat gaat. Moeilijk punt: Catalonië noemt zichzelf een natie, en dat horen ze in Madrid niet graag.

Het Spaanse Constitutioneel Gerechtshof onderzoekt op verzoek van de Spaanse conservatieve oppositie de rechtsgeldigheid van het huidige statuut dat Catalonië omschrijft als een ‘natie’. In de media circuleren berichten dat het Hof op het punt staat de term te schrappen

In Catalonië radicaliseren politici, publieke opinie en pers, Barcelona wil op 25 april 2010 aan de Spaanse regering verslag doen van het aantal voor- en tegenstanders voor een onafhankelijke Catalaanse staat, te meten via referenda.

Als op die datum 2 miljoen Catalanen hun stem uitbrengen voor onafhankelijkheid, zou de Spaanse regering daarmee instemmen.

Op zondag 13 december starten de referenda in 161 (vooral kleine) gemeenten. Twaalf kranten in Catalonië verdedigden op 10 december op hun voorpagina het autonomiestatuut. Op de voorpagina's spreken ze hun zorgen uit over het onderzoek van het Constitutioneel Gerechtshof in Madrid. . ‘Catalonië is bezorgd en heel Spanje moet zich daarvan bewust zijn,’ schrijven de kranten. ‘Er is een groeiende verzadiging in het moeten verdragen van de woedende blik van degenen die de Catalaanse identiteit (instituten, economische structuur, taal en culturele tradities) blijven zien als een weeffout in het bereiken van de gedroomde en onmogelijke uniformiteit’, schreven de kranten. (Info: Het Parool, De Tijd, 27 november)

In de 161 gemeenten kunnen 700.000 potentiële kiezers in een (niet-bindend) referendum laten weten of de regio Catalonië een onafhankelijke staat binnen de Europese Unie moet worden. Tijdens het referendum wordt de volgende vraag worden gesteld: ‘Bent u het eens dat Catalunya als zelfstandige, democratische en sociale staat mee doet binnen de Europese gemeenschap?’. In het voorjaar van 2010 volgen dan vermoedelijk de grote steden (Girona al zeker, wellicht ook Barcelona).

Partijen zoals Sinn Fein (Ierland), Plaid Cymru (Wales), de Scottish National Party (Schotland) en de Catalaanse regeringspartij Esquerra Republicana de Catalunya schaarden zich al achter het Catalaanse initiatief. Ook Frieda Brepoels en Jan Jambon (N-VA) reizen naar Catalonië om als waarnemer aan het referendum deel te nemen. De Catalaanse gemeente Arenys de Munt stemde op 13 september al voor een onafhankelijk Catalonië (96%).

‘De demarche van de twaalf Catalaanse kranten is opmerkelijk. Ze bewijst dat Catalonië, met minder autonomie dan Vlaanderen, verder staat als reële natie’, aldus Geert Bourgeois op zijn website. (www.geertbourgeois.be)

Terug naar de artikelenlijst.