Communautaire straks weer naar kookpunt?

Ook in de voorbije vakantiemaanden viel er op communautair vlak best wel iets te beleven. We onthouden de pittige start van de volle zomer met het editoriaal van Rik Van Cauwelaert in Knack (‘Bij gebrek aan staat’, 1 juli). Volgens Van Cauwelaert zijn we aanbeland bij de copernicaanse revolutie van Kris Peeters. De deelstaten vormen nu het centrum ... België is ‘een probleem’ geworden en interregionale solidariteit is ‘niet langer een vanzelfsprekend begrip’.

Copernicaanse revolutie van Peeters? Daar zullen we dan hopelijk in de herfst meer over vernemen. In de jongste maanden werd duidelijk dat die gepaard zal (en moet) gaan met een liefst stevig, snedig en snel debat over de uiteindelijke bedoelingen, de mogelijkheden en beperkingen en de tactiek van de nieuwe Vlaamse regering. Volgt die assertief de Maddens-strategie, mét resultaat of wordt het een light-versie, die N-VA in de problemen brengt? (meer over de Maddens-strategie: zie blz. 1 van deze Doorbraak en zeer uitgebreide documentatie op www.vvb.org/actueel).

Met het oog op wat komen zal – het was niet echt een “stille” zomer – kijken we even achterom.

Vlaams

Juli was de maand van het snel gebakken Vlaamse Regeerakkoord (9 juli). De Vlaamse regering was daarin erg karig met communautaire standpunten. Veel van wat in vroeger tijden veel feller werd verwoord - de Octopusnota waarmee de nieuwe regering-Peeters I op 1 februari 2008 uitpakte - werd nu verwezen naar de bijlage. Dat kan tactiek zijn. Maar ook wat losweg nog door de tekst van het regeerakkoord is geweven (Vlaamse hospitalisatieverzekering, aanvullende kinderbijslag, schooltoelagen) blijft behoorlijk oppervlakkig verwoord. Afwachten dus, hoe sterk die Vlaamse spieren zijn. En of ze aan hetzelfde zeel trekken.

In het nieuwe regeerakkoord lezen we dat ‘Vlaanderen Brussel niet loslaat’, en dat ‘Brussel een troef is voor Vlaanderen’, zaken waaraan in bredere kringen, ook in de Vlaamse beweging, steeds sterker wordt getwijfeld. Brussel is vooral een zaak van almaar minder Vlaamse kiezers. Een mythe ook. En een alibi tegen (meer) Vlaamse autonomie.

Federaal

Ook in volle zomer herschikt Van Rompuy zijn federale regering, met als opvallendste gegeven het gaan en komen van Karel De Gucht en Yves Leterme. De premier zelf bijt zich ondertussen vast in de warmte van zijn functie, zo blijkt uit grote interviews in Knack (15 juli) en De Morgen (25 juli).

BHV is voor hem een ‘zuivere federale bevoegdheid’, de kwestie het gevolg van ‘een dwaas manoeuvre’ (de parlementaire splitsingsprocedure, bedoelt hij allicht – red.), en dat mag de pret niet bederven van zijn EU-voorzitterschap in de tweede helft van 2010. Maar hij weet het: de soap van opeenvolgende belangenconflicten eindigt ergens in het voorjaar van 2010. Een oplossing van communautaire conflicten? Die moet maar komen van Wijzen uit één of andere windstreek, van ‘samenwerken op voet van gelijkheid’, van samenvallende verkiezingen. Met dit jargon sluit hij volledig aan bij het taaltje van de B-vleugel van CD&V.

Nationalisten (gekenmerkt door een ‘lichtzinnigheid’ waar hij naar eigen zeggen ‘koud van wordt’) krijgen van Van Rompuy de volle lading. Verder dan de al door Eyskens en co grijsgedraaide argumenten komt hij niet: wat doe je met het probleem Brussel, en wat met de schulden, en hoe reageert Europa? Een ‘copernicaanse’ omwenteling (dat waar de Kris Peeters en de V-vleugel van zijn partij voor staan) noemt hij ‘een zeer oppervlakkige analyse, want budgettair ligt het zwaartepunt nog altijd op zijn federaal niveau’... ‘De regio's hebben geen enkele macht over het federale!’ Kan juist zijn. Maar het omgekeerde evenzeer...

Kinderachtig

Vice-premier Steven Vanackere (Knack, 29 juli) doet er nog een schepje bovenop. Hij vindt het ‘best voor Vlaanderen’ dat Vlaanderen de eigen begroting in evenwicht houdt. Heeft iemand hem hetzelfde horen zeggen over Brussel en Wallonië, die vrolijk putjes blijven delven? Of over de sterfputten van de federale staatskas? Doof lijkt de federale CD&V-top wel te zijn voor waarheden die in één zin zijn samen te vatten: ‘58 % Vlamingen betalen 64 % van de Belgische belastingen’ (Rik Van Cauwelaert in Knack). Nog eentje? ‘Het bedrag van de jaarlijkse solidariteit met de Franstaligen bedraagt zes tot zeven miljard euro, even veel als de kostprijs van het actieplan Vlaanderen in Actie voor de hele regeerperiode.’ (Luc De Bruyckere, Voka)...

De Vlaamse regering moet volgens Vanackere niet te ‘kinderachtig’ doen inzake het uitroken van de federale regering, want ‘we wonen in hetzelfde huis’. Hij is nog explicieter en vooral demagogischer over de federale geldnood: Vlaanderen moet de sociale zekerheid toch ondersteunen? Tegenspartelen zou ‘dom’ zijn op het moment dat werkloosheid en vergrijzing in Vlaanderen sneller toenemen dan in Wallonië (over de gigantische kloof tussen de regio’s evenwel geen woord). Een ridicuul argument, want het Waalse herstel is een microscopisch gegeven. En BHV? ‘Dat lukt niet in de media, trouwens ...Wat schieten we ermee op als de Kamer over BHV stemt, maar er daarna geen regering meer is om die beslissing te bekrachtigen?’. Zouden Vlaamsgezinde CD&V’ers genoten hebben van de BHV-koerswijziging van deze midzomerstrateeg?

Ter herinnering: Vanackere werd minister met zegge en schrijve 2624 stemmen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Een nogal ‘kinderachtige’ score om minister mee te worden.

Van één ding mogen we zeker zijn: in het najaar gaan de poppen weer aan het dansen. Bij het vallen van het blad komen diverse politieke patstellingen onder druk te staan. Die tussen Vlamingen en Belgen, die tussen Vlamingen en francofonen, die tussen de B- en de V-vleugel van CD&V, die tussen CD&V en N-VA ...

Wallo-Brux

Terug naar de feiten. Juli was ook de maand van de geboorte van de Waalse en de Brusselse gewestregeringen (12 en 15 juli). Alleen al door hun compleet andere politieke samenstelling – roodgroen overwicht in de francofone olijfboom – illustreren die op een mooie manier de kloof tussen noord en zuid (en Brussel) in dit land.

De Feesten

Juli is traditioneel de maand van de feestdagen. De feestdag van de Vlamingen op 11 juli lijkt naar lucht te happen. Nu zweeft dat gebeuren ergens tussen anglo-popmuziek en barbecueworst enerzijds (de ‘opening’ van Bert Anciaux naar een ruimer publiek) en de romantiek van de nog resterende traditionele vieringen anderzijds. Beide invullingen hebben hun betekenis, maar iemand moet ooit daartussenin toch dringend eens een elegante tussenweg bedenken.

Tien dagen na de Vlaamse feestdag mocht Vlaanderen vakantieland zich opmaken voor de interventie van vorst Albert II, de buikspreker van de premier. Drie voorspelbare klemtonen legde de man: ‘solidariteit’ (onvoorwaardelijk en onbeperkt, nemen we aan), een ‘sterkere federale overheid’ (een opendeur richting recuperatie van regionale bevoegdheden) en ‘grotere verantwoordelijkheid’ voor de ‘entiteiten’. Guy Tegenbos (DS, 22 juli) noemt dat ‘een sterk pleidooi voor staatshervorming’. Ons leek het eerder een conservatief gedoe, een contrareformatie (versterk de federatie). Wanneer in De Standaard eens een goed gedocumenteerde bijdrage of reeks over de (in)efficiëntie van een bevroren en gedwongen solidariteit? Of een analyse die ons uitlegt hoe een versterkte federale overheid zou rijmen met de vragen van het Vlaams parlement naar meer Vlaanderen? Was het niet vooral Verhofstadt die deze illusie koesterde?

De monarch draaide in juli ook weer aan het muffe molentje van de adellijke onderscheidingen. In augustus vernamen we dan weer in welk bootje Albert I zich lekker voelt, en hoeveel plaats hij inneemt als hij vliegt. Mooi zo. En ons werd meegedeeld dat zijn opvolger, thans dragende een baard, de handelsbelangen van het vaderland zal gaan verdedigen met een rist ‘economische missies’. De hoger genoemde De Standaard vindt hem voorwaar stilaan ‘klaar voor de opvolging’.

De kloof, de cijfers

Ook in volle zomer zijn ze er, de cijferreeksen die ongenadig illustreren hoe groot de kloof wel is tussen Vlaanderen en Wallonië. Of het nu gaat over ons vertrouwen in de overheden, over demografie en migratie, over werkloosheid en handel, over taal, over het aantal agenten of over het betalen van strafboetes, over de kosten van het koningshuis en de uitgaven voor Europa ... zowat alle gegevens maken duidelijk dat dit land niet meer werkt. Het rekt alleen de pijnlijke spreidstand. Wanneer beseft in het kieshokje de 51ste Vlaming op 100 dat die dure zorg behoorlijk zinloos is? (meer hierover in deze Doorbraak vindt de lezer in de berichten in de rubriek Kort)

De anti’s

De anti’s (behoudsgezinden en andere belgicisten) waren de voorbije weken klaarblijkelijk ook met vakantie, maar we konden ons in de opinierubrieken toch verwarmen aan Marc Reynebeau, die liet weten dat het pessimisme over de staatshervorming wegebt en dat BHV best zonder guerrilla wordt opgelost. Guido Fonteyn werd nog maar eens lyrisch over dat ‘verjongd gewest’ dat ‘een nieuwe koers vaart’. En ten minste drie publicisten (Jonathan Holslag van deVUB, Rudy Aernoudt en Pierre Therie) pikten hitsig op de Vlaamse diplomatie. Iets evenwichtiger was Jos Bouveroux’ analyse over ‘verraad na verraad’, dat leidt ‘naar de Vlaamse staat’. (meer info: www.vvb.org/kort)

En voorts

Tussen behoorlijk wat zon en muziek brachten juli en augustus ons ook de verbanning van Frank Vandenbroucke, het onderduiken van Guy Verhofstadt, de Europese uittocht van De Gucht. We werden geïnformeerd over de dood van Michael Jackson en het (tweede) leven van Lance Armstrong. Even bracht die andere Amstrong ons weer op de maan, en verwerpelijke aanslagen van Baskische nationalisten en andere terroristen in de hel. We genoten van de frustratie van cultuurbobo’s na de benoeming van Joke Schauvliege als minister van Cultuur. We pikten een en ander mee over de handig in de zomer verstopte ‘nieuwe collectieve regularisatie’, over de opendeurdagen in de gevangenissen en de zondvloed in onze gerechtshoven. En ondanks al het bovenstaande genoten we even van een heel klein beetje stilte voor de volgende communautaire storm. Met de hoop dat het – noodgedwongen – zo stilaan de laatste wordt ...