Het "eerste pakket" van Leterme Un

Het “eerste pakket” van Leterme Un

De volgende maanden zou de Vlaamse honger naar een grondige staatshervorming worden gestild. Ik durf echter betwijfelen of de zogenaamde Dialoog veel appetijt zal wegnemen. Integendeel dreigt men elke prul, elk (deel)akkoordje op te blazen tot een overwinning. Een eerste proeve van deze strategie kregen we al voorgeschoteld met het zogenaamde “eerste pakket”. Nog vooraleer iemand van hen nog maar een letter op papier had gezien, toeterden verschillende politici en media dat er verregaande bevoegdheidsoverdrachten werden binnengehaald. De realiteit is ontnuchterend.

Het luik der belofte

Het betrokken wetsvoorstel valt uiteen in twee delen. Enerzijds heeft de memorie van toelichting van het wetsvoorstel het vooral over wat er níet in het voorstel staat maar waarover men later wel eens zou praten. De positieve elementen worden omfloerst geformuleerd en/of kunnen in verschillende richtingen worden gelezen, de zogenaamde ‘Milquetismen’.

Één voorbeeldje: ‘(...) Er zal ook gepraat worden over bepaalde aspecten van het gezondheidsbeleid en het gezinsbeleid die thans over verschillende beleidsniveaus verspreid zijn’, staat er te lezen. De Vlaming leest erin dat men eindelijk wil praten over de overdracht van bvb. de volledige gezondheidszorg en de kinderbijslag. Maar Milquet en andere Franstaligen lezen erin dat er kan gepraat worden over de herfederalisering van de preventieve gezondheidszorg en de zorgverzekering .

Maar daarnaast worden in dit luik ook expliciet nadelige stappen in het vooruitzicht gesteld zoals bijvoorbeeld een federale kieskring en een “versterking van de federale staat”.

Borrelnootjes

Het andere luik van het wetsvoorstel bevat de bevoegdheidsoverdrachten die onmiddellijk zouden worden doorgevoerd. De memorie van toelichting onthult dat er gestreefd wordt naar ‘(1) de homogenisering en de coherentie van bevoegdheden, (2) de efficiëntere werking van de federatie, (3) een aangepaste financiering van de deelgebieden, van de federale staat en van het hoofdstedelijk gewest’.

Alleen dat laatste zal bewaarheid worden, alleszins wat het hoofdstedelijk gewest betreft. De andere ‘bevoegdheidsoverdrachten’ vallen, flatterend, te omschrijven als borrelnootjes. Meermaals moet je echter vaststellen dat er dan wel een mooi, krokant jasje is... maar geen nootje. En in andere gevallen valt het borrelnootje eenvoudigweg niet te vreten...

Zitten er dan geen goede dingen in het eerste pakket? Toch wel. Zo mogen de gewesten voortaan beslissen over de inplanting van grote handelsvestingen (de zgn. IKEA-wet). Inzake sociale economie, nu reeds een gewestbevoegdheid, wordt het federale Kringloopfonds gesplitst. Ook het Fonds voor Collectieve Uitrusting en Diensten (FCUD) wordt gesplitst. Echter, deze federale instelling die buitenschoolse kinderopvanginitiatieven subsidieert is al jaren totaal onwettig, want de gemeenschappen zijn exclusief bevoegd voor kinderopvang. Daarenboven worden de middelen overgedragen volgens een voor Vlaanderen slechte verdeelsleutel.

De huurwetgeving wordt geregionaliseerd, maar enkel delen ervan, maar niet de landpacht noch de regelgeving omtrent handelshuur – nochtans belangrijk als je als Vlaamse overheid bevoegd bent voor landbouw, economie, KMO-beleid.

En kent u het Participatiefonds? Wellicht niet, want deze speeltuin van de MR, verleent vooral aan Waalse KMO’s goedkope kredieten, niettegenstaande KMO-beleid een gewestbevoegdheid is. Deze federale instelling wordt nu gesplitst. Zogezegd, want er valt te lezen dat de kredietverlening aan KMO’s uitdooft, maar het geld blijft waar het is en wordt afgeleid naar het federal “kenniscentrum voor KMO’s”...nochtans ook een exclusieve gewestbevoegdheid.

Prima facie

En zo zijn er nog wel meer “faciale” bevoegdheidsoverdrachten. Alle kranten schreven dat Telecommunicatie werd overgedragen naar Vlaanderen. Het zal wel. Ik bespaar u de techniciteit, maar het enige wat dit wetsvoorstel doet is een arrest van het Arbitragehof herhalen over de bevoegdheidsoverlappingen tussen de gemeenschapsbevoegdheid inzake Media en de federale inzake Telecommunicatie.

Energie zou worden gesplitst, maar het uiteindelijke resultaat is een totale wirwar van nog méér overlappende bevoegdheden tussen federaal en deelstaten.

Vlaanderen wordt ook bevoegd voor de regelgeving inzake onteigening, wat logisch is aangezien het bevoegd is voor Openbare Werken. De federale overheid mag echter blijven onteigenen volgens eigen regels. Binnenkort bestaan er dus twee regelgevingen inzake onteigeningen, afhankelijk van wie onteigent...

Verdomde Vlaamsgezinden

De echte blikvanger van het wetsvoorstel is volgens Yves Leterme de regionalisering van de verkeerswetgeving: ‘Het aantal verkeersslachtoffers terugdringen is geen borrelnootje’ . In realiteit wordt de bevoegdheid echter gewoon verknipt. De gewesten worden o.a. bevoegd voor boetes van eerste en tweede graad, federaal blijft bevoegd voor de rest. Wat gebeurt er dan als je op de bon wordt gezwierd voor overdreven snelheid met meer dan 30 km/u (derde graad, dus federale bevoegdheid) én voor gsm’en achter het stuur (tweede graad, dus Vlaams)? Geen hond die het weet. Wat ik wél weet, is in wiens schoenen men straks, als alles in het honderd loopt, de schuld zal schuiven... die verdomde Vlaamsgezinden natuurlijk.

Het is vooral deze laatste “bevoegdheidsoverdracht” die de Raad van State in haar advies op het wetsvoorstel, doet steigeren. Het brengt deze hoge Belgische instelling zelfs tot de suggestie dat er beter méér bevoegdheden worden overgedragen aan de deelstaten. Want hetgeen men er nu van bakt, staat haaks op homogenisering, efficiëntie enz..

Prijs

Wie denkt dat we dit voor deze hele, halve en slechte borrelnootjes geen prijs zouden moeten betalen, komt bedrogen uit. Ik wil het dan nog niet hebben over de “federale investeringsdesk” en het “substitutierecht” vanwege te technisch.

Vandaag bestaat er een zgn. Beliris-fonds, een bijkomende financiering voor het Brussels gewest ‘ter financiering van de hoofdstedelijke en internationale functie’. In realiteit gebruiken Brusselse politici het fonds voor alles en nog wat, gaande van openbare werken tot de inrichting van musea. Voorzitster is Laurette Onkelinx.

Tweejaarlijks wordt er in de schoot van de federale regering vastgelegd hoeveel er aan dit fonds wordt toegekend. Voor de Vlaamse partijen dikwijls dé gelegenheid om Vlaamse eisen op tafel te leggen, tot ergernis van de Franstaligen. In het ‘eerste pakket’ wordt daarom besloten om het Brussels gewest voortaan op vaste jaarbasis en met indexering 125 miljoen euro toe te kennen. Daarbovenop legt men nog eens 30 miljoen en 35 miljoen per jaar op tafel voor respectievelijk veiligheid en mobiliteit in het Brussels Gewest.

De komende maanden dreigen deze borrelnootjes met de vork te worden geprakt, om te worden geserveerd als, minstens, warm voorgerecht. En misschien krijgen we nog meer van zulke kost opgediend...

Ik kan enkel maar hopen dat ook anderen dan eens rechtlijnig handelen...