Intregratie Vlaanderen-Nederland-Europa

Het Comité van de Regio’s is in de Europese Unie (EU) beslist geen zwaargewicht. Een van zijn geesteskinderen verdient niettemin aandacht: de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS), die vooral beoogt het integratieproces aan de binnengrenzen van de EU te bevorderen.

Dit nieuwe rechtsinstrument dateert van juli 2006 en heeft rechtspersoonlijkheid. De EGTS staat open voor nationale, regionale of plaatselijke overheden, voor alle andere publiekrechtelijke instanties en voor verenigingen. De EGTS is een novum doordat zij haar leden de mogelijkheid biedt zich te verenigen zonder een door de nationale parlementen geratificeerd verdrag.

Staten moeten wel de toetreding van de leden uit hun land goedkeuren. De overeenkomst bepaalt: de naam van de EGTS, de plaats van vestiging van het hoofdkantoor, de ledenlijst, het bestreken grondgebied, het doel, de opdracht en de looptijd.

De EGTS beoogt vooral het integratieproces aan de binnengrenzen van de EU – en in mindere mate aan de buitengrenzen – te bevorderen. Een EGTS moet leden uit minstens twee landen hebben. Zij bezit rechtspersoonlijkheid volgens het gemeenschapsrecht en kan rechtspersoonlijkheid krijgen volgens de publiek- of privaatrechtelijke nationale wetgeving van het land waar zij is gevestigd. Haar handelingsbekwaamheid is wel beperkt tot de uitvoering van de in haar statuten bepaalde taken. Een EGTS kan maar één hoofdkantoor hebben. Zij heeft twee verplichte organen: een algemene vergadering met daarin de vertegenwoordigers van haar leden en een directeur. Extra organen zijn mogelijk. De EGTS beschikt over een jaarlijkse eigen begroting en heeft vooral tot doel de economische en sociale samenhang in het bestreken gebied te versterken.

Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai

De Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai is de allereerste EGTS. Zij is op 28 januari 2008 in Kortrijk officieel gestart met als doel in het betreffende gebied ‘een efficiënte en coherente grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen en te ondersteunen’. De Belgische leden zijn: de federale en de Vlaamse overheid, het Waalse Gewest, de Franse Gemeenschap, de provincies West-Vlaanderen en Henegouwen en de intercommunales: Leiedal, de West-Vlaamse Intercommunale, Intercommunale de Développement Economique du Tournaisis en de Intercommunale d’Etude et de Gestion (Moeskroen/Komen-Waasten/Estampuis).

De Franse zijn: de Franse Staat, de Région Nord-Pas-de-Calais, het Département du Nord en Lille Métropole Communauté Urbaine.

Pierre Mauroy, president van deze laatste, is voorzitter. Stefaan De Clerck (burgemeester van Kortrijk), Rudy Demotte (minister-president van het Waalse Gewest) en Martine Filleul (Conseil Régional Nord-Pas-de-Calais) zijn ondervoorzitter.

De overeengekomen algemene principes zijn: respect voor de dubbele pariteit Frankrijk/België en Vlaanderen/ Wallonië, en voor de tweetaligheid van de structuur. Dat betekent dat het Frans en het Nederlands als werktaal worden gebruikt en dat alle openbare publicaties in beide talen verschijnen. De algemene vergadering met haar 84 leden is het belangrijkste besluitvormingsorgaan van de Eurometropool. Zij keurt de krachtlijnen van het beleid en de begroting goed. De begroting 2008 bedraagt € 989 900. Een bureau van 32 leden bepaalt het werkprogramma. De voorzitter en de drie vice-voorzitters vormen het dagelijks bestuur en worden bijgestaan door een grensoverschrijdend agentschap dat optreedt als secretariaat. Het hoofdkantoor is in Rijsel. Het secretariaat komt in België.

De Algemene Vergadering en het Bureau samen richten commissies of werkgroepen op om belangrijke thema’s zoals arbeid, mobiliteit, veiligheid, onderwijs, milieu en ruimtelijke ordening, te bestuderen en op basis daarvan een meerjarenplan op te stellen. Verwacht wordt dat de Eurometropool ook culturele projecten zal ontwikkelen. Een conferentie van burgemeesters zorgt er voor dat die van de ontwikkelingen van Eurometropool op de hoogte blijven. Over zowat een jaar moet die echt operationeel zijn en over drie jaar volgt een eerste evaluatie.

Een EGTS Nederland-Vlaanderen?

Een EGTS is op zichzelf lovenswaardig. De Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai is niettemin een geheel waarin de Vlaamse partner sterk in de minderheid is en dat een der economisch actiefste Vlaamse regio’s in een overwegend Franstalige structuur inkapselt.

Uitlatingen , van Pierre Mauroy in verband met het taalgebruik binnen die structuur stemmen tot nadenken.

Grensoverschrijdende samenwerking Nederland-Vlaanderen bestaat natuurlijk al, onder meer in het kader van Benego, waarvan de toekomst echter niet zeker lijkt, en in een EU-context wat betreft de grensregio Vlaanderen-Nederland. De rechtspersoonlijkheid van de EGTS maakt die samenwerking makkelijker. Nederland en Vlaanderen werken momenteel al enige ideeën uit. Een werkgroep zal met de medewerking van de betrokken regionale en plaatselijke overheden, een gezamenlijke visie ontwikkelen. Hoe eerder, hoe beter.