KORT (rubriek gepubliceerd in Doorbraak) 2003
KORT –GEPUBLICEERD IN DOORBRAAK 2003
JANUARI 2003
§ LICHTJES NIEUW
Doorbraak gaat er dit jaar een klein beetje anders uitzien. Op blz 1 vervangen we de beeldspraak-foto door een cartoon van ian, de lezersbrieven ruimen plaats voor een Brusselkolom en de bladzijde “Bij de buren” (Nederland, Wallonië) wordt vrijgemaakt voor algemene kopij. Jaak Peeters en Marc Platel blijven via andere bijdragen meewerken aan Doorbraak.§ GEEF ONS WAPENS!
In een brief in De Morgen (6 dec) reageert Wilfried Martens op een opiniestuk van Paul Goossens over Abou Jahjah. Goossens herinnert aan het revolutionaire verleden van Martens, die tijdens een rumoerige Vlaamse manifestatie in het Brusselse (1958) het vuur in de pan deed slaan met de slogan Geef ons wapens. ‘Die betoging greep niet in 1958 maar op 29 juni 1963 plaats’, aldus Martens, die toen sprak namens de Vlaamse Volksbeweging. Martens citeert zichzelf als volgt: ‘Als de samenzwering tegen Vlaanderen toch slaagt, dan moeten de Walen en de Brusselaars weten dat er een definitieve mars op Brussel komt met als doel de omverwerping van het unitaire en kapitalistische België. We zullen die betoging houden op een ogenblik dat erg ongelegen komt voor het parlement. Komt uw dictaat tot executie, dan Theo (Lefèvre), is het revolutie! (ovationeel, oorverdovend applaus).’ Achter Martens stonden op het podium Vlaamse militanten met spandoek Geef ons wapens. ‘Zij, en zij alleen, hebben de roep Geef ons wapens gelanceerd’, aldus de ex-premier.§ NIET ZEVEREN...
In vorige Doorbraak hebben we onze eigen gulheid grandioos overschat. We schreven dat Vlaanderen jaarlijks 5000 euro per Vlaming in de versteende Waalse overheidseconomie pompt, en verwezen bij dit cijfer naar Het Vlaams Manifest van Patrick Dewael. De minister-president (blz. 65) citeert een KBC-studie die de transfers voor 1999 op 5 miljard euro raamt. Zes miljoen Vlamingen betalen per hoofd en per jaar dus 833 euro aan transfers. Stomme fout, natuurlijk. We laten u dan ook zelf uitrekenen hoeveel uw gezin betaalt. Misschien vindt u dat nog altijd wel een beetje te veel.§ AK-VSZ STUDIE
Het Aktiekomitee Vlaamse Sociale Zekerheid heeft een ruimere interpretatie van transfers. Naast de Sociale Zekerheid bestaan er immers ook forse geldstromen van noord naar zuid via de begroting, de financiering van gewesten en gemeenschappen, de afbetaling van de intrestlasten op de staatsschuld. Alles bij elkaar 8,48 miljard euro (342 miljard frank) per jaar. Misschien vindt u dat wel een beetje véél te veel.§ KYOTOBELEID
Vlaamse bedrijven behoren tot de meest energie-efficiënte van de wereld. Maar bedrijven als BASF Antwerpen stellen zware investeringen uit omwille van het Belgische Kyotobeleid (beperking broeikaseffect). Een Europese richtlijn, volmondig gesteund door federaal staatssecretaris Olivier Deleuze (Ecolo) dreigt hier de chemische industrie, niet toevallig een vooral Vlaamse nijverheid, de das om te doen. Bedrijven die in het verleden grote energiebesparingsinvesteringen deden (vooral Vlaamse...) zouden van bijkomende inspanningen mogen worden gespaard, maar dat ziet Deleuze niet zitten.§ ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Het Lambermontakkoord was voor de Vlamingen in geen geval een succesverhaal. De VU werd over de streep getrokken met onder meer de splitsing van ontwikkelingssamenwerking (een vraag de PS nota bene). Tegen 31 december moet een “werkgroep” klaar zijn met het uitklaren van wat terzake de Vlaamse bevoegdheid en het Vlaams budget wordt. Agalev-man Eddy Boutmans, federaal staatssecretaris en Isabelle Durant (Ecolo) hebben liever dat aan hun potje niet wordt geroerd. Vlaams minister voor ontwikkelingssamenwerking Mieke Vogels is tot medio januari ‘niet meer beschikbaar’ voor dit dossier.§ INBURGERING
Vlaams Minister van Arbeid Renaat Landuyt (SP.A) wil met zijn inwerkingstrajecten werklozen die geen cursus Nederlands willen volgen hun dopgeld afnemen. Olivier Maingain (FDF) en Laurette Onkelinx (PS), federaal minister van Werkgelegenheid, zijn tegen. ‘De RVA beslist wie als werkloze wordt geschorst. En geschorst worden: mensen die geen beroepsopleiding willen volgen. Een taal leren is geen beroepsopleiding, want de cursus is daarvoor te algemeen’ (GVA 6/12/02) Hiermee biedt Onkelinx een paraplu aan aan taallesweigeraars, al weet ze dat een meerderheid in Vlaanderen duidelijk voorstander is van sanctionering naast inburgeringsinitiatieven. Volgens Landuyt wordt de afwijzende houding van zijn federale collega Onkelinx deels ingegeven door de spanningen tussen Vlaanderen en het federale vlak over andere werkgelegenheidsmaatregelen. Ook de discussie over bijvoorbeeld het al of niet afsluiten van CAO’s op Vlaams niveau suddert op de achtergrond nog mee. Patrick Dewael (VLD) ziet in het relletje de kans om zijn communautaire eisen nog eens kracht bij te zetten. ‘Werkgelegenheid als bevoegdheid voor de deelstaten wordt een van de onderwerpen voor een volgende stap in de staatshervorming’, voorspelt hij. ‘De houding van Onkelinx zal onze appetijt om die discussie aan te gaan enkel vergroten.’ (DM, 7 dec)§ JUSTITIE
De splitsing (defederalisering) van justitie is niet ondenkbaar meer, zo bleek op de vijfde Staatsrechtconferentie van de Vlaamse Juristen (VJV). Ze is technisch mogelijk, staat in het programma van VLD en CD&V en de twee nationalistische partijen. Diverse specialisten (Karel Rimanque, Boudewijn Bouckaert, Matthias Storme, Paul Van Orshoven) verwezen naar andere federale staten, naar de verschillende rechtscultuur tussen Vlaanderen en Wallonië, naar het stroef werken van de Belgische justitie waar het toch zo moeilijk of onmogelijk blijkt om voor een hervorming in beide landsdelen steun te vinden. Ook jeugdstrafrecht invoeren blijkt onmogelijk wegens verdeeldheid tussen noord en zuid (meer info: www.vjv.be)§ POLITIEHERVORMING
Volgens Paul Tant (PM211102) ontvangt Wallonië per inwoner een kwart meer voor de politiehervorming. Brussel heeft een centrumfunctie, maar voor de zoveelste transfer naar Wallonië is geen reden te bedenken. Verhofstadt en Duquesne verwezen naar de grotere bevolkingsspreiding, maar dat is geen aanvaardbare reden. Op elk niveau immers krijgen de Waalse gemeenten meer. Een vergelijking tussen politiezones in grootsteden, kleinere steden of landelijke zones is leerrijk:FEBRUARI 2003
§ LIBERAAL APPEL
Wie het januarinummer van Doorbraak aandachtig las, wist al dat de Antwerpse VLD’er Ward Beysen met een aparte lijst zou opkomen. Daarvoor hadden we geen kranten of nieuwjaarsreceptiescoop nodig. En er is meer: Beysen en de N-VA hebben recent samengezeten. Beysen bood aan samen op te komen. Maar de N-VA was categoriek: géén kartels. Wie wil samenwerken, moet zich maar aansluiten. Samen betekent twee zetels. Apart misschien twee keer nul?§ KIEZERSBEDROG
Niet alleen in Vlaanderen dingen de Vlaamse ministers gretig mee op federale verkiezingslijsten. In Wallonië is het al even erg. Slechts twee (2) Waalse ministers blijven hun stek trouw: minister-president Van Cauwenberghe (PS) en de groene Thierry Detienne. Gelukkig genoeg blijft Van Cau genoeg regionalist om zich te verzetten tegen de tendens van enkele paarse hogepriesters om de deelstaat- en federale verkiezingen in de toekomst terug te laten samenvallen.§ GEEF ONS WAPENS (BIS)
In het januarinummer van Doorbraak verwezen we naar een brief van ex- VVB-voorman Wilfried Martens aan De Morgen, waarin deze ex-premier afstand nam van de “mythe” dat hij Geef ons Wapens zou hebben geroepen. Lezer Octaaf Van den Eynde uit Appels laat weten dat hij tijdens Martens’ slotbetoog in Wezembeek-Oppem (29 juni 1963) amper een meter van hem stond. ‘Van al de bezielende woorden is mij heel bijzonder bijgebleven de gevleugdelde zin “Geef ons wapens, we maken revolutie”, die de welbespraakte man uit Sleidinge, het haar geknipt à la brosse en de gebalde linkervuist in de hoogte, toen uitriep’. Een maand later werd Martens opgenomen in het kabinet van minister Van den Boeynants. ‘Een gesprek tussen Tindemans en Martens zou de oorzaak zijn van deze ommedraai, die blijkbaar aan de basis lag van de Belgische en later Europese carrière van de verloren revolutionair’.§ FRANSTALIG ONDERWIJS
Het gaat slecht met de kennis van het Nederlands in het Franstalig onderwijs. Reden voor minister Nollet (Ecolo) om een proefballonnetje op te laten over de herinvoering van het Nederlands als verplichte tweede taal, zelfs vanaf de kleuterklas. Tijdens de debatten in het parlement van de Franse Gemeenschap kwam precies het omgekeerde uit de bus. In de Franstalige scholen in Brussel wordt Nederlands binnenkort misschien geschrapt.§ TAALHOFFELIJKHEID
Nog in Brussel hebben drie Vlaamse verenigingen (VVB, VKB en VVO) een eerste slag gewonnen in de juridische oorlog tegen het zgn. “taalhoffelijkheidsakkoord”. Volgens de auditeur van de Raad van State moet gemeentepersoneel in Brussel tweetalig zijn voor de aanstelling en niet nadien. In een reactie liet “Vlaams” minister Vanhengel echter verstaan dat desnoods de taalwet moet worden aangepast aan het onwettige akkoord.§ VLIEG EROVER
Over de nachtvluchten is het laatste woord is nog niet gezegd. Zeker niet over de vraag waarom de Vlaamse ministers zich in dit dossier hebben laten rollen.§ ARROGANT
De Vlaamse commentatoren zijn lang braaf geweest voor paars-groen. Paul Geudens van Gazet van Antwerpen was daar een uitzondering op. ‘De paarsgroene leiders (...) combineren die zelfverzekerdheid met een zekere vorm van arrogantie. Wie niet tot hun clubje behoort, wie het paars-groene licht niet heeft zien schijnen, is een domoor. En de oppositie wordt behandeld als een stelletje Don Quichots dat tegen windmolens vecht. (...)En ze zijn er gerust op dat de burger hen fantastisch vindt. Hoe zou die, na de weldaden van paars-groen te hebben ervaren, het ook maar in zijn hoofd halen om enige heimwee te koesteren naar de tijd van Dehaene, Martens, Tindemans? Laat staan De Clerck en Van Rompuy? Dat bestáát gewoon niet. Uitgesloten.’(GVA, 10 jan)§ WAALSE KLAARHEID
Jean-Claude Van Cauwenberghe, Waals minister-president, laat er geen twijfel over bestaan. Voor de Walen is het klaar: ‘We weigeren de Vlaamse eisen, want we herhalen dat we tegenstander zijn van het op de helling zetten van de intergewestelijke solidariteit (via de financieringsmechanismen van de deelstaten), van de interpersoonlijke solidariteit (die verzekerd wordt door de sociale zekerheid) en van het federaal karakter van het collectief arbeidsrecht. Samengevat zijn we tegen een confederaal systeem.’ Dat is nu eens solidariteit zie. (GVA, 9 jan)§ EN DAN ZWIJGEN WE OVER...
De onduidelijkheid over gesjoemel met subsidies voor de luchthaven van Charleroi, de bonte avonturen van pastoor Jos Verstraete en Godfried Danneels, het getreuzel met de publicatie van de nieuwe kieswet, de discussie over de verdeling van de lasten van het Protocol van Kyoto onder de gewesten, de verdeling van de extra middelen om de meerkosten van de politiehervorming te compenseren, de oprichting van Belgische Unie/Union Belge (BUB) die allicht met uw stem gaat lopen, de welgekozen datum van de verloving van Laurent, het op de lange baan schuiven van de Lambermontakkoorden inzake ontwikkelingssamenwerking, enzomeer...§ KONINKLIJKE VREUGDE
We hebben de voorbije weken royaal vreugde kunnen vinden in de aankoop van een privé-helikopter voor onze prins. Kostprijs van het speelgoed: 400.000 euro of net de helft van de in 2000 verdubbelde dotatie van zijne Hoogheid. Laken mag zich via Koninklijk Besluit (sic) en met goedkeuring van de ministers Duquesne en Verwilghen toegang verschaffen tot het rijksregister.§ DODELIJKE OMHELZING
‘Ook de premier is het slachtoffer geworden van de dodelijke omhelzing van Laken’, aldus Marc Reynebeau in Knack (8 januari) Waarom toppolitici het koninklijke status-quo zo royaal verdedigen? ‘Meestal uit angst om uit de vorstelijke gunst te vallen en zo te worden gehinderd in hun ambities om minister of lid van kroonraad en adel te worden. Die occulte macht van het hof valt niet te verzoenen met het democratische principe’, aldus nog Reynebeau. Verhofstadt deed alvast een mooie inspanning om België op de kaart te zetten. Een nieuwe federale website (www.belgium.be) zou volgens de premier 22 miljoen euro kosten. Frieda Brepoels (N-VA) controleerde de cijfers bij het Rekenhof. Kostprijs: 42 miljoen euro. Een heuse campagne loopt via CNN en Euronews en moet België aantrekkelijker maken voor buitenlandse investeerders. Dat zal wellicht straffe indruk maken. (www.invest.belg)§ VLAANDEREN VLAGT
In Terzake (VRT 20 januari) werd een vrij objectief beeld geschetst van Vlaanderen Vlagt, het propagandateam van Ivan Mertens dat de Vlaamse Leeuw prominent in beeld brengt op tal van sportmanifestaties in binnen en buitenland. CD&V-voorzitter Stefaan De Clerck was in een interview met het sportblad Runners World geenszins mals voor de groep rond Ivan Mertens. ‘Schadelijk voor het imago van Vlaanderen. Zo’n georkestreerde actie werkt op den duur als een boemerang.’ Overdrijven is nooit goed. Maar wie overdrijft hier?§ LEUGENS OF NIET?
De paarsgroene regering Verhofstadt toont zich nogal blij met het door haar gevoerde vreemdelingenbeleid. Maar, zoals al wel eens meer gebeurt, is het ondersteunende cijfermateriaal bedroevend zwak. Als het Vlaams Blok het dan via parlementaire vraag uitvist hoe het nu precies zit, komt niet zelden andere informatie naar boven. Bij voorbeeld over de gevolgen van de snel-Belg-wet en het aantal nieuwe BelgenHet Blok stelt dat de wet niet leidde tot een eenmalige opstoot van “nieuwe Belgen”, maar tot een structurele toename. ‘Elke dag worden 295 vreemdelingen Belg’, schrijft Het Laatste Nieuws (19 dec). Meer dan 90% van de nieuwkomers zijn geen EU-burgers. Hiermee zijn er bijna 200 000 nieuwe kiezers, waarvan 70 000 in Brussel. Hiermee zijn er in Brussel allicht meer nieuwe Snelle Belgen dan Vlaamse stemmen (61 000 in 1999). Als 98% Nieuwe Belgen een Franstalige identiteitskaart aanvragen, weten de Vlaamse partijen wat dit electoraal betekent?
§ DOORDENKERTJE
Guy Verhofstadt zet aan tot denken. Onder meer met deze uitspraak in De Morgen: ‘Als de drie regeringspartijen vooruitgaan, dan gaat het Vlaams Blok achteruit. En als het niet achteruitgaat, dan zal dat niet de schuld van de meerderheid zijn’. Wablieft? (De Standaard, 11 jan)§ ACTIEVE WELVAARTSTAAT
De N-VA maakt zich zorgen over de toenemende Vlaamse werkloosheid. ‘De federale overheid onderneemt niets, omdat de werkloosheid enkel toeneemt in Vlaanderen. Minister Landuyt heeft geen reële bevoegdheden, het Belgisch niveau blokkeert de Vlaamse welvaart. Vlamingen en Walen moeten hun eigen tewerkstellingsbeleid kunnen voeren’, aldus Geert Bourgeois (PM, 15 januari) In Vlaanderen bedraagt de werkloosheid 7,5 % (6,3 % bij de mannen en 9,2 % bij de vrouwen), in Wallonië 16,7 % (13,6 % bij de mannen en 20,4 % bij de vrouwen) en in Brussel 20,3 % (20,2 % bij de mannen en 20,4 % bij de vrouwen).MAART 2003
§ STOP CONGRES!
Op het jongste VLD-congres (november- december) bleek dat ook de VLD de rol van de koning wil terugschroeven. Dat dachten althans de congresgangers, die een resolutie in die zin goedkeurden. Hun grote chef-premier denkt daar anders over: ‘Allez, allez,. De mening van een paar congresgangers is niet de mening van de VLD. De samenwerking met het koningshuis is perfect, ik zie niet in wat we daaraan zouden moeten veranderen.’ (Het Volk, 8 feb). Zo zet de partij van de burger(democratie) haar eigen mensen te kakken...§ STOP PARLEMENT!
Patrick Dewael en Karel De Gucht hebben de voorbije maanden enkele keren een papieren Vlaamse reflex gehad. Maar in de aanloop naar de verkiezingen zette Verhofstadt orde op zaken. Dat betekent dat van Vlaamse frontvorming niet veel in huis kwam. Paarsgroen antwoordde op voorstellen van o.a. CD&V en N-VA met één velletje papier: wachten tot 2004, dan zien we wel. Luc Van den Brande spreekt van een ‘papieren front’ en een ‘Vlaamse aftocht’. ‘Het Vlaams Manifest’ van Dewael, enkel bedoeld om VU-ID’ers over de streep te trekken, ligt al in de vuilbak’, oordeelt ook het Blok.§ SP.A JOBT ANDERS
Alleen al voor de artikels van Roger Van Houtte zou een mens Gazet van Antwerpen lezen. De voorbije dagen zette hij de SP.A-eminenties even te kijken. ‘Bij ons gaat het om de jobs van de mensen, niet van politici’, zo krekelen de socialistische toppers de jongste weken. ‘Slechte karakters zouden natuurlijk kunnen vragen waarom de socialisten voor jobs gaan zorgen in de volgende regering, terwijl ze dat in de huidige niet doen’, aldus Van Houtte, die droogweg doorgaat met de opsomming van de ministerpostjes die de socialisten de jongste jaren bezet hielden: Werkgelegenheid (Renaat Landuyt Vlaams en Laurette Onkelinx federaal), Sociale Zaken (Frank Vandenbroucke, federaal), Begroting met sociale economie (Johan Van de Lanotte). Raar dat de magische toverstreken pas na 18 mei uit de mouw worden geschud.§ EUROPESE ZETELS
Op 1 februari trad het Verdrag van Nice in werking, inbegrepen de bepaling dat bij de Europese verkiezingen van 2004 het aantal in België te verkiezen Epleden moet dalen van 25 naar 22. Maar omdat Bulgarije en Roemenië nog even in de wachtkamer zitten voor toetreding tot de Europese Unie, besliste de Europese Raad van Brussel (24-25 oktober 2002) om tijdelijk (2004-2009) het aantal zetels dat voor die Oost- Europese landen was voorbehouden, te verdelen onder de huidige EU-landen. België zou voor genoemde periode twee zetels extra krijgen, waardoor het totaal in 2004 op 24 komt. Volgens de bevolkingscijfers zouden de Franstaligen (4,1 miljoen) in 2004 één en in 2009 nog een zetel moeten verliezen. De Vlamingen (6,1 miljoen) in 2009 ééntje. Houd dit maar in de gaten als de beslissing valt, bij de volgende regeringsvorming na de verkiezingen van 18 mei. Dat wordt nog leuk.§ CORDON
In De Standaard liet Bart De Wever, een van de kopstukken van de N-VA, een opmerkelijk signaal horen: ‘Is het Vlaams Blok volgens ons ondemocratisch? Het antwoord is neen... Wie anno 2003 het programma van het Blok onbevangen leest, zal moeten vaststellen dat de meeste concrete voorstellen van die partij ook terug te vinden zijn in programma’s van partijen die in andere lidstaten van de EU wel tot het beleid toegelaten worden’.§ BOLOGNA
In de aanloop van de verkiezingen ligt nog een decreet klaar over de hervorming van het hoger en universitair onderwijs. Dat Bolognadecreet zal grote gevolgen hebben voor de positie van het Nederlands. Er kan geen twijfel over bestaan dat het einde van het Nederlands als wetenschappelijke taal in zicht is, als in de eerste twee jaren van de hogere opleidingen (bachelorgraad) 20% en in de hogere cyclus (masters) anderstalig - lees Engels - onderwijs mogelijk wordt. Het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen (OVV) verzamelde 17 000 handtekeningen om het Vlaams Parlement tot bijsturing te overhalen.§ STEMMENLOKKERS
De serieux waarmee opiniepeilingen worden afgewerkt spreekt boekdelen. De massa Vlamingen die recentelijk voor een “onderzoek” van VRT, De Standaard en UIA ondervraagd werden, konden moeders populairste politicus kiezen uit een lijstje van 23 “sterren” Op de sterrenlijst vier Vlaamse ministers, waaronder twee groene (Mieke Vogels en Vera Dua). Waarom die vier? Op de lijst twee Limburgers, Patrick Dewael en Steve Stevaert, maar geïnterviewde Limburgers konden hun voorkeur niet uitspreken voor Jaak Gabriëls, Johan Sauwens, Kelchtermans of Frieda Brepoels. Op de lijst - natuurlijk - Freya, schoonste schepen binnen den stede van Gent. Waarom Hare Hoogheid - familie van Siegfried - wél op de lijst verscheen, maar alle Oost-Vlaamse CD&V’ers (De Crem, Van Parys) ervan verbannen werden wordt niet uitgelegd. Een duister politiek poppenspelletje, aldus Roger Van Houtte (GVA, 3 feb). Ondertussen raakte bekend dat de VRT na veel klachten de sterrenparade zal evalueren.§ WERKLOOSHEID
De werkloosheid stijgt de jongste tijd sneller in Vlaanderen, maar blijft dubbel zo groot in Wallonië: 22.3% voor Henegouwen in 2002. Met pieken voor Mons (26%), Charleroi (24,6%). (DS, 11 feb). Ondertussen komt Laurette Onkelinx (PS) met een tweede Rosettaplan op de proppen. Het eerste werkte averechts: Vlaamse bedrijfsleiders konden er meer van profiteren dan de Waalse. LONEN De Waalse lonen liggen volgens de recentste gegevens (1996!) 3,8% lager dan de Vlaamse. Normaal zou dat moeten leiden tot hogere activiteit in Wallonië, maar het verschil is té gering. Het Vlaams Economisch Verbond berekende dat het productiviteitsverschil tussen Vlaanderen en Wallonië rond de 20% bedraagt. De loonkosten per geproduceerde eenheid liggen daardoor zeker 12% lager in Vlaanderen. Volgens het VEV bezorgt het behoud van een uniform (lees: unitair) sociaal en fiscaal stelsel Wallonië een blijvende handicap. De geldstroom Noord-Zuid heeft een negatief effect en vormt een soort collectieve werkloosheidsval. Het Internationaal Muntfonds (IMF) ontkent dat de Waalse achterstand te wijten is aan de “structuur” van de Waalse economie. Volgens het VEV is het een gevolg van de lage(re) bedrijfsdynamiek.§ SLAAP RUSTIG VERDER
Politiek correct denken veronderstelt dat je zo’n heel klein beetje zwijgt over die grote transfers en dat je solidair blijft met Wallonië. Een of andere extremist stuurde ons volgend bericht: ‘Wist u dat de USA elk jaar 7 miljard dollar besteedt aan de bemande ruimtevaart (The Economist 8 februari 2003), Rusland elk jaar 150 miljoen dollar aan zijn gans ruimtevaart programma (ibidem) en Vlaanderen elk jaar 8 miljard dollar aan Franstalig België? Slaap rustig verder!’. Over het doorbreken van het formele cordon antwoordt De Wever: ‘Ja en neen. Ja in de zin dat niet samenwerken niet tot in het absurde kan worden volgehouden. Nee, in de zin dat we het blok op zijn inhoud beoordelen. En die inhoud is voor ons misschien niet ondemocratisch, maar zeker wel extreem... Het minste wat je kunt zeggen is dus dat het Blok zelf nog een heel eind heeft af te leggen als het daadwerkelijk uit het cordon zou willen ontsnappen’. Voorzitter Geert Bourgeois was op zondag 9 februari op VTM minder duidelijk.§ WORST MET BLOEMKOOL
Vijftig socio-culturele verenigingen steunen de vraag van het OVV, maar het zijn vooral de universiteiten zelf die vragende partij zijn om met Engels meer buitenlandse studenten aan te trekken. Rector André Oosterlinck blaast warm en koud tegelijk: ‘Als je je in Europa concurrentieel wilt opstellen, kan je niet enkel in het Nederlands onderwijzen. Maar als alles in het Engels wordt onderwezen, dan is dat de doodsteek voor de Nederlandse taal’. Lesgeven in het Engels (profs), les volgen in het Engels (studenten), dat komt neer op ‘zelfverminking in de kennisoverdracht’ en verhoogt de instapdrempel. Uitkijken hoe “sociaal” en hoe onze Vlaamse volksvertegenwoordigers zich straks opstellen. ‘De bescherming van het Nederlands wordt in sommige milieus gelijkgeschakeld met het pleidooi voor het eten van worst met bloemkool. Wat tot onze culturele eigenheid behoort, is per definitie verdacht.’, aldus Roger Van Houtte (GVA, 7 feb).APRIL 2003
§ VOORSPEL DE VERKIEZINGSUITSLAG Politiek.net organiseert naar aloude gewoonte weer een verkiezingswedstrijd, ditmaal ook in samenwerking met Doorbraak. De wedstrijd is eenvoudig: raad het percentage dat de Vlaamse partijen zullen halen bij de volgende verkiezingen. Wie er het dichtste bij zit, krijgen van ons een gratis dineetje voor twee personen bij de “Tap en Tepel”, een berucht Gents restaurant - en adverteerder in Doorbraak. Je kan je gokje wagen en de huidige uitslag bekijken op http:// www.politiek.net/verkiezingen. En je kan - bij onverwachte gebeurtenissen - altijd je voorspelling later nog wijzigen.
§ RAND TWEETALIG
De adviseur-generaal van de Vaste Commissie voor Taaltoezicht in België, Theo Van Santen, stelt in zijn boek Het taalprobleem in België. (G)een oplossing mogelijk? voor om de zes Vlaamse faciliteitengemeenten in de rand rond Brussel tweetalig te maken. In ruil zouden de Nederlandstaligen in Brussel een gegarandeerde vertegenwoordiging krijgen van 20 %. Dit cijfer is gebaseerd op het aantal administratieve activiteiten in het Nederlands (30%) en het aantal Vlamingen in Brussel (15%) Deze adviseur, vergeet even dat Brussel miljarden steun krijgt van Vlaanderen voor zijn hoofdstedelijke (tweetalige!) functie. De adviseur kan misschien maar beter werk maken van de klachten over de taaltoestanden in Brussel waarvan de Vaste Commissie voor Taaltoezicht (VCT) ontvangst heeft gemeld, en die na meer dan 7 jaar nog steeds niet zijn behandeld.§ RATTACHISME
Paul Henri Gendebien - bezieler van de Rassemblement Wallonie-France - mocht in de Franse Senaat voor een quasi voltallig en beleefd luisterend publiek praten over de noodzaak van de aanhechting van Wallonië bij Frankrijk. Hij sprak er op uitnodiging van de Cercle Franco-Wallon de Paris. ‘Wij, Walen, gaan gewoon terug naar de moedervorm’, zo zei Gendebien, in zijn pleidooi om van Wallonië de 23ste Franse regio te maken. (DS, 25 feb.)§ B PLUS (1)
Op een nationale vergadering van de belgicistische vereniging B Plus, daagden een veertigtal vooral oudere mensen op. Die konden tijdens het vragenmomentje niet laten te wijzen op de medailles en eretekens die ze door hun verzet tijdens WO II kregen, alvorens hun vraag te stellen. En die was altijd dezelfde: waarom, als de Belgen massaal meer België willen, hebben wij politici die daar net tegen ingaan, en België een stille dood wensen? Volgens allen - het verzamelde bestuur van B Plus inclusief - een hoogst ondemocratische daad. Enkel B Plusser en Het Laatste Nieuws-commentator Luc Van der Kelen, liet zich niet vangen. Die politici zijn democratisch verkozen. De kiezer kent hun Vlaamse (of Waalse) standpunten. Deel je die niet, dan stem je er niet voor. De rest van de zaal was het er duidelijk niet mee eens.§ B PLUS (2)
Opvallend was ook de enorme kracht die het uiteenvallen van de Volksunie met zich heeft meegebracht. Volgens de aanwezigen was het ‘barsten’ van de VU een heel bewuste tactiek van de partijleden om ongestraft in andere partijen te kunnen infiltreren en die te doen evolueren naar confederalisme.§ TWEE MATEN
Vlaamsgezinde uitspraken doen als priester, is uit den boze. De heisa rond Jos Verstraeten zegt genoeg. Socialistische uitspraken doen als priester, dat moet wél kunnen. Staf Nimegeers organiseert vier praatcafés meteen na de door hem opgedragen eucharistievieringen. Wie kan daar nog wijs uit?§ ZINLOOS
Tien jaar Vlaamse transfers naar Wallonië waren zo goed als zinloos. Hij heeft het zo niet gezegd, maar dat was wel wat Johan Sauwens (CD&V) bedoelde. Na grondig onderzoek van gegevens van het Instituut van Nationale Rekeningen stelde hij vast dat Wallonië zijn grote achterstand tegenover Vlaanderen na tien jaar Vlaamse steun nog niet heeft kunnen overbruggen. Op dit ogenblik vloeit er 10% van élk Vlaams inkomen naar Wallonië. Maar daar verdwijnt het blijkbaar in een bodemloze put. Volgens Sauwens - en GVA-commentator Paul Geudens - is er maar één oplossing: ‘Wallonië moet, zij het geleidelijk, leren op eigen economische en sociale benen te staan.’ (GVA, 5 maart)§ CORDON DOORBROKEN
De democratische partijen mogen dan nog de mond vol hebben over het cordon sanitaire rond het Vlaams Blok. Blijkbaar doen ze soms toch graag een beroep op de partij. Om er de vaste boekenprijs door te krijgen, bijvoorbeeld. SLAAGPERCENTAGES De slaagpercentages van Nederlandstaligen en Franstaligen in de taalexamens voor de overheid lopen steeds verder uiteen. In 1995 slaagde 46,6% van de Nederlandstalige deelnemers in de Franstalige taalexamens. In 2000 was dit 49%, in 2001 al 55%. Voor de Franstlaigen was dit resp. 29,45%, 25% en 25%. Voor het examen Nederlands uiteraard. De cijfers werden bekendgemaakt door minister van Ambtenarenzaken Luc Van Den Bossche (SP.A).§ SENELLE EN DE KIESWET
Op 18 mei kunnen 550 000 inwoners van Vlaams-Brabant stemmen voor kandidaten op Franstalige lijsten. Elders in Doorbraak leest u daar meer over (blz 10-11). Opmerkelijk was wel dat grondwetspecialist Robert Senelle formeel verklaarde dat het bestaan van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in strijd is met artikel 4 van de Grondwet. Genoemde kieskring is ouder dan de staatshervorming. Artikel 4 van de Grondwet bepaalt dat België bestaat uit vier taalgebieden: het Nederlandse, het Franse, het Duitstalige en het tweetalige Brussel-Hoofdstad. Halle-Vilvoorde kan enkel tot het eerste horen. (GVA,6 maart)§ CD&V EN VERENGELSING
Luc Van den Brande en de zogenaamde Boetfortgroep mogen dan al proberen de Vlaamse lijn van de CD&V aan te scherpen, andere krachten binnen de CD&V zijn minder overtuigd. De CD&V-houding inzake het decreet Hoger Onderwijs (Bologna) heeft veel Vlamingen zwaar ontgoocheld. De CD&V steunt inzake Bologna en het dossier “taal hoger onderwijs” de regering - op zich al merkwaardig – en negeert hiermee de 17 000 handtekeningen van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen. Achter de schermen wordt de schuld gelegd bij West-Vlaming Luc Martens, onderwijsspecialist van de CD&V, die Kortrijkse belangen (die campus krijgt lekkers) en provincialisme voorrang geeft op het algemeen Vlaams belang.§ TRANSFERS
Paul Geudens legde in Gazet van Antwerpen (5 maart) nog eens de vinger op de wonde: ‘De achterstand die Wallonië in het midden van de jaren negentig kende, is geen millimeter verkleind. Integendeel. Bovendien hebben de francofone politici én de Waalse burgers er alle belang bij om de kloof te relativeren en te minimaliseren. ‘Objectieve verklaringen’ uitvinden: het is een bekend excuus om alles bij het oude te laten. Zo kunnen de geldstromen van het Noorden naar het Zuiden blijven bestaan en kan de sociale zekerheid er verder floreren.’MEI 2003
§ VLD-CONGRES CORRIGEERT GUY
De liberalen moeten stilaan gaan opletten met hun eigen achterban. Nadat in december al een prik werd gegeven aan de partijtop met voor liberalen verregaande standpunten over confederalisme en monarchie was het einde maart weer prijs. Het verkiezingsprogramma van Guy Verhofstadt had het slapjes over ‘spreken met de Franstaligen over de structuur van het land’. ‘Het standpunt van de regering, niet van de partij’, aldus de correctie, waarin nu omonwonden wordt gepleit voor de overheveling van tewerkstelling, mobiliteit, kinderbijslag en gezondheidszorg naar de regio’s.§ HALLE-VILVOORDE
Het congres besliste ook dat het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde moet worden gepslitst. De VLD sluit zich daarmee aan bij de actie van de zeven Rand-burgemeesters (waaronder ook VLD’ers). Op zich een succes voor het Halle Vilvoorde Komitee en de VVB, die het verweer organiseerden. Ter herinnering: de nieuwe kieswet van Verhofstadt struikelde onder meer over de Brabantse regeling, waarbij Verhofstadt de discussie over die splitsing had omzeild.§ OOK CD&V ONDUIDELIJK
Binnen de CD&V is een Boetfortgroep (o.a. Luc Van den Brande, Johan Sauwens en Brigitte Grouwels) actief, die het Vlaams profiel van de partij keurig onderbouwt. Grouwels had ervoor gepleit Brusselaars te laten kiezen voor de Vlaamse of Franse Gemeenschap. In geleerde termen: subnationaliteit. Maar CD&V’er Jan Béghin,eerste ondervoorzitter van het Brussels parlement vindt dit een nieuwe vorm van “kolonialisme”.§ VERBRUSSELING?
Béghin past hiermee perfect in het plaatje van diegenen die toch wel erg hoog van de Brusselse toren blazen. Leuk natuurlijk, de grote Jan uithangen. Hoe meer verbrusseling, hoe groter de dwergen zich voelen. En dan weten dat de man in 1999 welgeteld 1155 stemmen haalde, een derde van Grouwels en ongeveer de score die een schepen van een klein Vlaams dorp haalt. Zit hem hier niet de wortel van het Brusselse probleem: kleine stadsjongens die zich plots een grote Brusselse meneer moeten gaan voelen. Vlaming zijn of niet zijn, dat is een beetje de kwestie.§ MONARCHISTEN
De Vlaamse regeringspartijen willen de grondwet wijzigen. Dat gaat via een voorafgaande procedure, waarbij het huidige uittredende parlement bepaalt wat voor herziening vatbaar is in de volgende bestuursperiode. De N-VA zou het wel eens willen hebben over de afschaffing van de politieke macht van de koning, maar zowel VLD, sp.a als Agalev, die eerder hadden gezegd achter het voorstel te staan, keerden de kar. De oude krachten hebben de touwtjes nog goed in handen.§ GAZETTEN VECHTEN
De Morgen (1 april) vindt het leuk de Gazet van Antwerpen de les te spellen. De cordonfreaks spuwden met vuur en bombardeerden de GVA’ers naar de donkerbruine regionen van de samenleving. De “Antwerpse ellende” zou in gang gezet zijn door GVA in samenwerking met het Vlaams Blok, onder meer omdat beide pleitten voor nieuwe verkiezingen. Met andere woorden: als het stinkt moet je niet schrijven dat het stinkt als ook het Blok zegt dat het stinkt. ‘Vroeger was de kritiek op de machtigen der aarde een links kenmerk’, aldus GVA-man Roger Van Houtte in een pittige reactie (4 april)§ ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Einde maart slaagde de N-VA erin het Vlaams Parlement een motie te laten indienen over de overheveling van de exclusieve bevoegdheden inzake ontwikkelingssamenwerking. Meteen een terechtwijzing van de Vlaamse regering die, onder druk van de Groenen, te weinig vaart steekt achter de in het Lambermont afgesproken splitsingsscenario, dat in 2004 moet ingaan.§ BRUSSELSE ZIEKENHUIZEN
Via een verzoekschrift (22 000 handtekeningen) slaagde de Vlaamse Volksbeweging (VVB) erin de taaltoestand in de Brusselse ziekenhuizen te laten bespreken in de commissie Brussel- Vlaamse Rand van het Vlaams Parlement. Onder meer met videogetuigenissen werd er aangetoond dat de taaltoestanden daar te wensen overlaten. Tweetaligheid is er vaak onbestaande. Je zult er als Vlaming maar opgenomen worden met bij voorbeeld een “hersenschudding” of “inwendige bloeding”... Vlaamse verenigingen vragen de oprichting van Vlaamse ziekenhuizen. De zaak wordt verder opgevolgd.§ BOLOGNA EN PETITIE
Nog een petitie-campagne van het Vlaamse front... Het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen (OVV) trok met 18 000 handtekeningen naar het Vlaams Parlement om er een beperking te vragen van de verengelsing, die een gevolg kon zijn van de nieuwe taalregeling voor het hoger onderwijs (Bologna). Een deel van de OVV-eisen is ingewilligd. In de bachelor-opleidingen (eerste twee jaren) werd het maximaal aandeel van anderstalig (lees Engels) onderwijs dan toch gehalveerd van 20% naar 10% en werd de beperking voor de toekomstige masteropleidingen ‘nader bepaald’. Tweemaal een verslechtering tegenover het decreet van 12 juni 1991, maar toch tweemaal een verbetering tegenover het ontwerpdecreet van 19 april 2002. Het is aan de Vlaamse parlementsleden om te waken over het behoud van het Nederlands als onderwijstaal.§ TAALHOFFELIJKHEIDSAKKOORD GESCHORST Het taalhoffelijkheidsakkoord is een “wederrechtelijke abdicatie”, zo zegt de Raad van State. Het akkoord bepaalt dat de Brusselse regering eentalige contractuelen in gemeenten en OCMW’s twee tot vier jaar de tijd geeft om hun tweetaligheidsbrevet te halen. Dat terwijl de taalwet verplicht dat zij al voor hun aanstelling over dat brevet beschikken en dat de Brusselse regering elke andere aanstelling vernietigt. Op verzoek van drie Vlaamse verenigingen - de Vlaamse Volksbeweging (VVB), het Vlaams Komitee Brussel (VKB) en het Verbond van Vlaams Overheidspersoneel (VVO) - schorst de Raad van State het akkoord. Over de vernietiging van het akkoord spreekt de Raad van State zich later uit. Tot daar het goede nieuws ... Minder goed nieuws over de politieke reacties. Brussels minister-president De Donnea (PRL) en Brussels minister Didier Gosuin (FDF) lieten al weten dat de schorsing wat hen betreft niets verandert aan de praktijk. Verrassender is de inschikkelijkheid van de Vlaams- Brusselse meerderheidspartijen.
§ VLD EN CD&V ABDICEREN VERDER ... Eerder al opperde Vlaams minister Guy Vanhengel (VLD) dat misschien de taalwet moet worden aangepast in plaats van omgekeerd. Nu is dat het officiële standpunt van de Brusselse VLD, laat fractievoorzitter Sven Gatz (ex-VU) weten. CD&V is verdeeld. Fractievoorzitter Brigitte Grouwels liet eerst weten dat de Brusselse regering de aanstelling van eentalige contractuelen voortaan moet vernietigen. Van een afzwakking van de taalwet kan geen sprake zijn. Een dag later fluit de fractie haar terug. Er mogen geen ontslagen vallen. Dus geen vernietigingen van hangende dossiers. En de Brusselse regering moet “onderzoeken hoe de principes van de taalhoffelijkheid kunnen worden voortgezet”. Sp.a en Agalev zwijgen voorlopig in alle talen.
JUNI 2003
§ DI RUPO PROBEERT
Een Doorbraak-lezer schreef een briefje naar di Rupo en vroeg hem een standpunt over het taalhoffelijkheidsakkoord in Brussel en de splitsing van de tweetalige kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde. De PS-voorzitter antwoordde in het Nederlands. ‘Natuurlijk moeten de Vlamingen van Brussels zijn papieren in het Nederlands krijgen. Wat ik denk is dat we soms zouden moeten minder op “tracasserie” werken en meer op welvaart werken. Ik denk dat de Belgen slim zijn en dat wat belangrijk is: veiligheid, gezondheid, justitie, mobiliteit... Daarop wil ik werken met iedereen en met respect van de verschillen en de specificiteit van iedereen’. Dat Di Rupo antwoordt op beleefde briefjes is al iets. Nu hem nog overtuigen. elio@dirupo.net, en je bent er.§ DE ANALIST
VUB-professor Kris Deschouwer is een van de politieke analisten waar de VRT steevast op rekent. In Brussel Deze Week (15 mei) leerden we van hem het volgende: ‘Het buitenland leert, en dat is het enige referentiepunt, dat groene partijen die aan de macht deelnemen niet afgestraft worden. Op voorwaarde dat ze eerlijk en duidelijk uitleggen dat regeren inhoudt dat je compromissen sluit. Agalev heeft dat gedaan. De groene kiezers zijn hooggeschoold en begrijpen dat.’ En dan sprak na de professor het volk. Tja... Een ‘geleerde’ mens zwijgt soms beter.§ BETER ONDERZOEK
Stefan Walgrave (UIA) en Peter Van Aelst zaten met hun peilingen al bij al in de goede richting. De tendensen werden aangegeven (al voelde de man in de straat dat ook wel zonder peilingen), maar het resultaat was nog veel scherper dan verwacht. Walgrave en Van Aelst peilden ook via een internetpanel van 4000 mensen naar de populariteit (de X-factor). Populaire Stevaert en mediafenomeen Freya Van den Bossche en Guy Verhofstadt scoorden bijzonder goed, ook bij andere partijen. Men zou eens moeten onderzoeken hoeveel minuten televisietijd de drie ‘idolen’ opsoupeerden en de vraag stellen naar oorzaak en gevolg. (DS, 20 mei)§ KIESDREMPEL
De fel omstreden kiesdrempel van Verhofstadt was dodelijk voor Agalev, dat anders in Oost-Vlaanderen, Antwerpen én de Senaat drie zetels zou hebben behouden. Ander slachtoffer is de N-VA, met Bart De Wever in Antwerpen en Frieda Brepoels (onrechtstreeks) in de Senaat. “Winnaars” zijn de VLD (2), het Blok (2) en CD&V (1). Zonder kiesdrempel was de PS met 25 zetels de grootste partij in de Kamer. Verhofstadt kan tevreden zijn. Blok of geen Blok.§ BRUSSEL EN DE VLAMINGEN
De Vlamingen in Brussel moet je in sommige gemeenten met een vergrootglas gaan zoeken. Het Blok werd met 37.5% van de “Vlaamse” stemmen de grootste partij. Voor de vertegenwoordiging in het federaal parlement komen de Brusselse Vlamingen duidelijk te kort. In het Brussels parlement hebben de Vlamingen bij de gewestverkiezingen volgend jaar recht op 17 zetels (vroeger 11 zetels) Het is niet ondenkbaar dat het Blok in 2004 de absolute meerderheid haalt, en dan gaan de democratische poppen aan het dansen. FDF’er Olivier Maingain spreekt van een ‘oververtegenwoordiging van de Vlamingen in Brussel’ en wil het systeem van 17 vaste Vlaamse zetels herbekijken. Sven Gatz (VLD) wil in dat scenario dan maar een regeringscommissaris naar Brussel halen. § VLAANDEREN VERLIEST Vlamingen bezetten in de Kamer nog 88 zetels op 150. Eén zetel ging van Oost-Vlaanderen naar Wallonië, twee verhuisden van Brussel-Halle-Vilvoorde naar de Franstaligen. Geen gevolg van de verfransing, aldus Kris Deschouwer, maar van de versnippering en de verloren stemmen in Vlaanderen. Zijn collega Pascal Dewit (ULB) had een andere verklaring: ‘Het ziet ernaar uit dat de Franstaligen één zetel meer zullen halen, ten koste van de Nederlandstaligen. Dat komt door de naturalisaties en de regularisatie van sans-papiers. Je kunt verwachten dat dit de Franstaligen meer stemmen oplevert’. (Brussel Deze Week, 15 mei)§ ALWEER EEN TRANSFER
In het kader van de jongste programmawet, werden de vele schulden van de RTBf overgenomen door de federale overheid. De bevoegde Franse Gemeenschap had immers geen geld om het op het randje van het faillissement verkerende RTBf over te nemen. Vlaanderen mag dus ook hiervoor diep in de portefeuille tasten. Op de vraag van de Vlaamse regering of de federale overheid dan ook de pensioenlasten van de VRT wou overnemen, antwoordde minister van Financiën dat daarvoor ‘uiteraard’ geen geld meer is...JULI 2003
§ GEGROET, BEDROGEN KIEZER!
De kieshervorming, met provinciale kieskringen en drempel heeft twee Vlaamse partijen zo goed als volledig beroofd van zetels en centen. Slim vooral van Agalev om dit goed te keuren. Met 162.000 stemmen halen ze niks. Voor Michels MR en Di Rupo’s PS volstonden respectievelijk 31 206 en 34 240 stemmen. Bourgeois’ eenzaam verblijf is betaald met 201 399 stemmen. Hoe sluw paars het speelde, blijkt uit deze tabel. Ook te onthouden: de paarse partijen halen met 47,47 % geen meerderheid van de stemmen. Paars haalt 41,97 % van de Nederlandstalige stemmen in Vlaanderen, maar Waals paars is goed voor 64,55% van de Waalse stemmen.§ GEGROET, BART SOMERS
Wordt Bart Somers, zoon van Joos Somers (VU-parlementslid tussen 1974 en 1984) het nieuwe, sterke uithangbord van Vlaanderen? Sommigen twijfelen. Somers’ start-interview met De Morgen is weinig belovend. ‘Wat me een beetje stoort, is dat het Vlaamse niveau vandaag haast uitsluitend wordt beschouwd als een stormram naar meer bevoegdheden. Mensen schijnen te vergeten dat Vlaanderen nu al over heel wat hefbomen beschikt om zijn samenleving vorm te geven’, aldus de voormalige burgemeester van Mechelen. (DM, 7 juni)§ SPINAZIE
Zal Somers het communautair hard spelen? ‘Het is goed dat er in het Vlaams Parlement nagedacht wordt over toekomstige staatshervormingen, maar vroeg of laat moet je met de Franstaligen praten. De uitdaging wordt om een methode, een agenda af te spreken die het mogelijk moet maken om na de regionale verkiezingen van 2004 over te gaan tot een nieuwe institutionele hervorming’, gaat hij moedig door. Zal Somers dan nog op de draaimolen van het Vlaams Parlement zitten? Het lijkt er sterk op dat de man van Mechelen Vlaamse spinazie zal kunnen gebruiken.§ OM TE ONTHOUDEN
Verhofstadt beloofde ons de actieve welvaartstaat. Onder zijn regime (1999-2003) kwamen er welgeteld 3 000 jobs bij. Nu belooft hij er 200 000. Onthouden! Hij beloofde in 1999 een daling van de staatsschuld onder de 100%-norm, maar slaagde niet. Vandaag belooft hij een daling van de schuldratio tot 87%. ‘t Is niet elke dag kermis, natuurlijk. De Vlaamse werkgevers zijn er zeker niet gerust in. Dat viel ook Leo Tindemans op: ‘Ik stel vast dat communautaire twistpunten vroeger politiek geïnspireerd waren, terwijl nu de druk vooral uit het bedrijfsleven begint te komen’. (Knack, 11 juni)§ GEZONDHEIDSZORG
Een van de belangrijkste twistpunten blijft ongetwijfeld de gezondheidszorg. Snel De Gucht even herinneren aan zijn eigen inzichten: ‘Er moet een nieuwe financiering komen in de gezondheidszorg met een gelijk bedrag per hoofd van de bevolking, waarbij de besteding wordt geregionaliseerd. Ook de NMBS moet worden geregionaliseerd...’ Of nog eentje: ‘Als Wallonië hetzelfde bestedingspatroon zou hebben als Vlaanderen, bespaar je minstens 750 miljoen euro per jaar. De verkeerde uitgaven zitten voor 90 procent in Wallonië’ (De Gucht in DS, 9 november 2002)§ SPOOR
Het plan-Vinck zal nog wel even terug in de oven moeten, maar dat er communautaire “beweging” in het NMBS dossier komt, lijkt zeker. Zoniet wordt Antwerpen uit de economische markt gewerkt en krijgt Vlaanderen een (im)mobiliteitsinfarct. De 60/40-verdeelsleutel en het bekende Wafelijzer verhinderen een tweede spoorontsluiting, Liefkenshoekspoortunnel, diepere Schelde, en de activering van de IJzerlijn Antwerpen-Calais (om zwaar vervoer richting Noord-Frankrijk te beperken) en de IJzeren Rijn (Antwerpen-Rijn)...§ JUSTITIE
En zal het onze justitie beter vergaan als daar Laurette Onkelinx minister wordt? Vlaanderen wil een stevige aanpak van criminaliteit, een aanpassing van de jeugdbeschermingswet uit 1965, de afschaffing van de wet Lejeune (voorlopige invrijheidstelling van criminelen). Stevaert deed wel enkele straffe uitspraken, maar afwachten of het niet de PS is die de agenda bepaalt. Hetzelfde geldt voor de Brusselse situatie (splitsing gerechtelijk arrondissement BHV).§ LIBERALE RUZIE
Rik Van Cauwelaert voorspelt ambiance bij de liberalen. Verhofstadt lijkt alles te hebben gezet op een Europese benoeming (voorzitter van de Commissie of van de Raad), waarna hij als premier door Dewael zou worden opgevolgd. Een vereenzaamde Verhofstadt zou niet met zijn gedachten bij de formatie zijn en steeds minder greep hebben op de cijfers en op de economische werkelijkheid. De Gucht en Dewael zouden over zijn hoofd springen, een beetje zoals Dehaene dat deed met Wilfried Martens. ‘Over mijn dood lijk’, zegt Louis Michel. Hebben Karel en Patrick én Bart een verborgen Vlaamse(r) agenda?§ STEVAERT
Steve Stevaert lijkt die ook te hebben, althans voor bepaalde zaken, zoals mobiliteit en NMBS. Laat hem maar doen. Norbert De Batselier is zijn Vlaamse consulent. Maar in Stevaerts “netwerk” zit meer volk dat geen vingerhoed Vlaams bloed in de aderen heeft. Of wat moeten we denken van Mia De Vits, Guy Peeters en Urbain Vandormael (algemeen secretaris en woordvoerder van de socialistische ziekenfondsen), Kathleen Van Brempt en Caroline Gennez?§ BEELDBUISKINDEREN
In de aanloop naar de verkiezingen van 18 mei werden de communautaire kwesties buiten het debat gehouden. Door de meeste paarse politici in de eerste plaats, maar nog opvallender door de media. Sigfried en Ben, Guy en Yves, Phara en Linda, ze zijn een beetje blind langs die zijde. Maar de kiezer heeft nog maar zijn rug gekeerd of het spel zit weer op de wagen. Van de spoorwegen tot de sociale zekerheid, van de nachtvluchten tot de transfers. Zo werkt België nu eenmaal. Slecht.§ OVV BUNDELT
Het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen (OVV, 46 verenigingen) liet formateur Guy Verhofstadt nog eens weten welke communautaire spoken de verstarde Wetstraat toch weer angst zullen aanjagen: het Brusselspook (twee deelstaten en geen drie, en Brussel tweetalige hoofdstad met paritair bestuur), de splitsgeest van Brussel- Halle-Vilvoorde, de klopgeest van het Vlaamse boerenverstand dat de Vlamingen zelf wil laten beslissen over werkgelegenheidsbeleid, loonbeleid, werkloosheidsverzekering, sociale zekerheid, belastingen, Zaventem, spoor, wetenschapsbeleid, buitenlands beleid, ontwikkelingssamenwerking.§ DE DOOD VAN TALEN
Het tijdschrift Nature wijst op het gevaar dat een kwart van de 6809 talen die op onze leefbol worden gesproken binnenkort zal verdwijnen. Van vogels en zoogdieren zijn respectievelijk 12 en 26 % bedreigd. Misschien kan Groen zich ook eens om taaldiversiteit gaan bekommeren...§ POST
Bij de Post moet ook nog een hartig woordje worden gepraat. De productiviteit van de Vlaamse postbeambte ligt 35 procent hoger dan die van zijn Waalse collega, zei topman Frans Rombouts destijds. Maar toch zijn de Vlamingen ondervertegenwoordigd in het postbedrijf en nemen ze minder vrije dagen op dan de Walen, voegde Frieda Brepoels daar nog aan toe (GVA, 1 juli 2002). ‘Ook bij de Post worden eventuele oplossingen bemoeilijk door een communautaire discussie. Wat was die heisa rond de sorteercentra anders?’, aldus De Gucht (DS, 9 nov 2002) § LEEUWEN OP GARROS Op Roland Garros waren de instructies blijkbaar duidelijk: leeuwenvlaggen komen er niet in. Wie het stadion in wou, moest het geel en zwart inleveren tot na de wedstrijd. Een dienst van de organisatie versus de bezoekers van Laken. Luc Van der Kelen had de Vlaamse leegte opgemerkt en gesignaleerd in Het Laatste Nieuws. Hij weet nu waarom dat zo was. Een dikke proficiat trouwens voor Justine Henin. De Waals-Vlaamse finale in Parijs toont aan dat de (gesplitste) Vlaamse en Waalse tennisfederaties erin geslaagd zijn - gesplitst - hun eigen ding te doen en wereldniveau te halen.SEPTEMBER 2003
§ PARITEIT
Al sinds 1970 zijn onze federale regeringen paritair samengesteld. Dat wil zeggen dat er evenveel Franstalige leden zijn als Vlaamse. Maar nooit was er totnogtoe pariteit bij de staatssecretarissen. Tot met Verhofstadt II. ‘Nergens is er een wet die zegt dat er ook taalpariteit moet zijn onder de staatssecretarissen. Zes Belgen op tien zijn Vlamingen, maar in de Belgische regering is dat niet meer te zien. Waarom niet?’, zo vraagt Het Belang van Limburg zich af. (14 juli)§ NIEUWE BELGEN, NIEUWE STEMMEN Of immigratie als ‘wapen tegen Vlaanderen’ wordt gebruikt, zoals kamerlid Guido Tastenhoye (Vlaams Blok) het op 16 juli in het kamerdebat verwoordde, laten we - ter overweging - even in het midden. Maar op de cijfers die hij aanbracht, is al bij al nauwelijks gereageerd: Onder paars-groen (juli 1999 tot juli 2003) noteerde hij de instroom van - asielzoekers: 160.000 - illegalen: stijging tot 200 000 o.a. via regularisatiecampagne begin 2000 waarbij 52 000 aanvragen werden ingediend - naturalisaties: 200 000 (cijfers vorige minister van BZ Duquesne) - gezinshereniging en gearrangeerde huwelijken: 25 000 tot 30 000 Volgens Tastenhoye telt Brussel over vijf jaar 50% personen van allochtone afkomst, in 2015 al 60%. In Antwerpen stad zijn 58% van de lagereschoolkinderen nu al allochtoon en tegen 2020- 2025 zal ook de helft van de Antwerpse bevolking van allochtone afkomst zijn. Nog 20 jaar later is dat het geval in heel Vlaanderen.
§ TWEETALIG BRUSSEL
Geert Van Istendael en enkele andere bekende Brusselaars trokken in een opiniestuk in De Morgen (19 juli) aan de alarmbel. Ze gingen vooral tekeer tegen de maatregelen om de taalwetgeving in Brussel de facto te versoepelen en het voornemen van de Franse Gemeenschap om het onderwijs van het Nederlands niet langer verplicht te stellen. ‘Federale samenhorigheid staat of valt met de tweetaligheid van Brussel’. Wie dat in de weg staat, gooit koren op de molen van de Vlaamse autonomisten. Goed gezegd van Van Istendael, maar geen nieuws. Iemand moet eens uitleggen waarom een krant als De Morgen op zo’n man wacht om te ontdekken dat de tweetaligheid van Brussel stilaan een grap wordt. De Vlaamse autonomisten weten dat inderdaad al een tijdje.§ BRUSSEL FRANS VOOR DE STANDAARD De krant De Standaard voert wel vaker campagnes om met zegeltjes boeken, cd’s of video’s te verzamelen. Nu doet ze dat ook met wijn. Wie dapper zegeltjes verzamelt en ze wilt inruilen voor een Portugese wijn in een Brusselse Delhaize, komt echter van een kale reis thuis. Daar weten ze van niets. Enkel van een gelijkaardige Le Soir-campagne. Navraag door Sven Gatz (VLD) leert dat beide kranten de campagne samen voerden én afspraken die in Brussel enkel in het Frans - en dus via Le Soir - te laten lopen. Gatz: ‘Ze miskennen hiermee niet enkel de Brusselse Vlamingen, maar ook al de Vlamingen voor wie Brussel een hoofdstedelijke centrumfunctie vervult.’
§ TRANSFERS
Karel De Gucht noemt de akkoorden over strengere controles op misbruiken in de gezondheidszorg al een ‘stap vooruit’ in het wegwerken van de transfers (DS, 10/7). Daarvoor moet je wel erg optimistisch zijn. Maar Frank Vandenbroucke moest wel weg op Sociale Zaken, want ‘naar de zin van PS-patron Elio Di Rupo net iets te doortastend in zijn aanpak van de ontsporingen in de gezondheidszorg aan gene kant van de taalgrens’. (Knack, 30 juli)§ VLAAMSE MYTHE
Na 1918 werd de IJzertragedie de motor van het Vlaams-nationalisme, met de IJzerbedevaart als bekendste uitloper. Sommige anti-Vlaamse historici maken er een sport van om zogenaamde mythes te ontluisteren. Eén zogenaamde mythe was dat het IJzerleger voor 80% uit Vlamingen bestond. Marc Reynebeau - dan toch - gaf onlangs toe dat een nieuw onderzoek van Daniël Vanacker (die al meerdere degelijke studies over de Eerste Wereldoorlog heeft gepubliceerd) toch ‘vrij overtuigend’ uitkomt op die 80%. (Knack, 25 juni)§ BELGISCHE CULTUUR
De “Belgische” cultuur moet nog veel boterhammen eten om iets te betekenen. Lukt ook nooit. De federale culturele instellingen (De Munt, het Paleis voor Schone Kunsten, Nationaal Orkest), waar de gemeenschappen om evidente redenen voortdurend met elkaar botsen, werden nu toevertrouwd aan de premier. Afwachten of dat beter wordt.§ WERKLOOSHEID
De Waalse en Vlaamse werkloosheidscijfers zijn sinds enige tijd weer vergelijkbaar, nu de gevolgen van de artificiële opsmuk ten gevolge van een nieuwe Waalse telmethode zijn uitgewerkt. De alarmerende berichten over meer Vlaamse werklozen zijn terecht, maar nog alarmerender is de vaststelling dat Vlaanderen nog altijd geen eigen tewerkstellingsbeleid kan voeren, ondanks het feit dat de Waalse werkloosheid dubbel zo groot is als de Vlaamse en bovendien - en dat is pas pijnlijk nieuws - nog sneller toeneemt. Een vergelijking van de verhoging van de werkloosheid met de beroepsbevolking in beide regio’s, de beste vergelijkingsbasis, geeft volgend resultaat: Vlaamse werkloosheid (juni 2003-juni 2002) + 0,8 % van de beroepsbevolking, Wallonië + 1,2 % van de beroepsbevolking.§ PROGRESSIEVE PERS
De journalistiek is de voorbije jaren fors progressiever geworden. Twintig jaar geleden noemde maar de helft van de journalisten zich progressief. In de parlementsverkiezingen van 1999 stemde 51 procent van de journalisten voor Agalev, 32 procent voor de SP, en opvallend, slechts 9 procent voor de CVP. Twee procent stemde voor het Vlaams Blok.§ SNEEUWBAL VOOR SP.A
Johan Leman stelde in De Standaard dat het Belg worden van veel buitenlanders invloed heeft op de verkiezingen, onder meer omdat in sommige steden minder Blok werd gestemd. Het aantal naturalisaties daalde vorig jaar wel (2000: 61 980, 2001: 32 982, 2002: 46 417), maar ligt nog altijd flink hoger dan onder Dehaene. De snel-Belgwet blijft van kracht. Het parlement moet straks beslissen of ook de vreemdelingen stemrecht krijgen. België telt 8,2% inwoners van een andere nationaliteit. Vraag is of de VLD, CD&V en N-VA door een wetswijziging aan de concurrenten van sp.a een nieuwe portie allochtone stemmen zullen bezorgen. En meteen in Brussel zonder enige twijfel ook nog maar eens de Franstaligen willen versterken.§ SOETKIN
Soetkin Collier, de zwart gemaakte Urban Trad-zangeres, heeft na een haar ontstolen Songfestival dan toch wat eerherstel gekregen. Dat een optreden voor koning Albert daarvan al een consequentie was, zal ze niet verwacht hebben. De staatsveiligheid van Koen Dassen kreeg op zijn donder omdat de hele heisa rond de zangeres niet verontrustend genoeg was om er op 12 februari 2003 een heus nationaal incident van te maken dat leidde tot het Songfestivalincident.§ KYOTO
De Kyoto-normen leggen landen zware beperkingen op qua luchtvervuiling. Vlaanderen vraagt Wallonië de luchtvervuiling wat meer te beperken, omdat het relatief al meer doet; Dat is nodig wil het de chemische industrie handhaven. Bart Somers wil dat de inspanningen van de gewesten evenredig worden verdeeld. De Vlaamse petrochemie bij voorbeeld deed al erg grote inspanningen. ‘Ook Wallonië moet zijn deel bijdragen. Ik heb schrik dat dit uitdraait op een communautair probleem. Kyoto is het zwaard van Damocles boven honderden jobs in Vlaanderen’, aldus de Vlaamse minister-president. Zijn Waalse collega Van Cauwenberghe wil dit dossier samen met andere dossiers ,,in een grote pot’’, zodat hij gemakkelijker een prijs kan vragen voor deze Waalse toegeving. Uitkijken.OKTOBER 2003
§ DURE POST
De Post boekte in 2002 47 miljoen euro verlies. Besparingen lijken onvermijdelijk voor de staats-NV met 40 000 personeelsleden. Ter vergelijking: het nationale postbedrijf van Nederland (TPG) werkt met 25 000 personeelsleden. Bedrijfseconomisch onderzoek stelt dat slechts drie sterk geautomatiseerde postsorteercentra nodig zijn, twee in Vlaanderen, een in Wallonië. Kan niet natuurlijk voor Wallonië, waar het verzet tegen elke reorganisatie van De Post het grootst is, omdat daar nog zo vele kleine postkantoortjes overeind zijn gebleven. Meer personeel voor minder werk. Moet kunnen in de PS-staat.§ DUUR SPOOR
De NMBS kampt met een schuld van 5,84 miljard euro. De NMBS-schulden bevatten ook de leningen om de HST te financieren. Voor de HST in Wallonië - grotendeels in eigen bedding gelegd - werd veel meer geleend (1 047 miljoen euro voor periode 1991-2001) dan voor de HST in Vlaanderen (580 miljoen euro), waar er ook voor gezorgd werd dat de investeringen ook binnenlands reizigersverkeer ten goede komen. Dat is een 52/48-verhouding in plaats van de voor het spoorarmere Wallonië al erg flatterende 60/40-verhouding. Gaat men de scheeftrekking over de jongste twintig jaar meerekenen, dan zou Vlaanderen zowat één miljard euro minder hebben gekregen. ‘Er moet een inhaalbeweging voor spoorinvesteringen in Vlaanderen komen, waar de bereikbaarheidsproblemen veruit het grootst zijn, en een aantal Waalse investeringen moeten uitgesteld worden’, aldus de CD&V.§ DURE BOETES
In Vlaanderen staan er al ca. 560 onbemande camera’s. Tegen vijf in Wallonië. Van die vijf zijn er slechts twee werkzaam. Mark Grammens: ‘Zodra het verkeersreglement geregionaliseerd is, schaft Wallonië die flitspalen af en blijven ze alleen in Vlaanderen bestaan. Echter, dit betekent dat de boetes voor geflitste overtredingen uitsluitend in Vlaanderen worden geïnd, maar dan wel ten voordele van de Belgische staat, die daar vervolgens Wallonië financieel mee kan onderhouden.’ (Journaal, 7 aug.)§ NEDERLANDS IN BRUSSEL?
Uit een telling van februari 2003 bleek dat nog geen 18% van de kinderen in het Nederlandstalig lager onderwijs in Brussel uit een homogeen Nederlandstalig gezin kwam. In het kleuteronderwijs is dat zelfs minder dan 13 procent. Brusselse ouders zijn het meer dan moe en hebben zich verenigd in de Werkgroep Schoolkeuze. Taalverhoudingen zijn stilaan potsierlijk. Er zijn klassen met op 25 leerlingen amper één leerling uit een homogeen Nederlandstalig gezin. Een gevolg van het Gelijke-Onderwijskansendecreet (GOK) van Vlaams minister Marleen Vanderpoorten (VLD), dat bepaalt dat wie zich eerst aanmeldt, ook eerst wordt ingeschreven. In sommige van die scholen kunnen Nederlandstalige ouders zich zelfs niet eens meer inschrijven in de Vlaams-Brusselse scholen. Werkgroep Schoolkeuze hekelt de verblinding bij sommige beleidsmensen die optimistisch blijven doen over het zogenaamde succesverhaal van het groeiend aantal kinderen in het Nederlandstalig onderwijs. (BDW, 4 sept)§ DEBAT
Of Nederlandstalige kinderen in Brussel nog terecht in de eigen scholen terechtkunnen, was ook het onderwerp van het Grote Onderwijsdebat van VVB Jong Brussel en Masereelfonds op 16 september. Vlaams onderwijsminister Marleen Vanderpoorten liet op de valreep verstek gaan, maar werd vervangen door woordvoerder Jo De Ro. Die maakte, net als de minister, een onzekere indruk. ‘Er wordt al zoveel gedaan voor Brussel. We mogen de zaken niet opblazen.’ De 120 aanwezige leerkrachten, ouders en belangstellenden hadden er weinig oor naar. Toen De Ro op de proppen kwam met de recente VUB-studie die aantoont dat de vele anderstalige en allochtone leerlingen in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel een goede kwaliteit niet in de weg staan klonk hoongelach. Brigitte Grouwels had weinig moeite om als betere leerling uit het debat te komen, maar ook zij kwam regelmatig onder vuur met haar al te optimistische kijk. De vaak schrijnende getuigenissen uit de zaal speelden de hoofdrol. (DVI, JVdC)§ DURE ZETELS
Guido Tastenhoye (Vlaams Blok) vroeg Patrick Dewael hoe het komt dat Vlamingen gediscrimineerd worden bij de zetelverdeling voor de Kamer. Het Blok behaalde 10 000 stemmen meer dan de Franstalige liberalen van de MR, maar kreeg slechts 12 kamerzetels, of zes minder dan de MR (18). Ecolo dat ongeveer evenveel stemmen haalde als de N-VA kreeg vier kamerzetels en twee senatoren, de N-VA alleen de zetel van Geert Bourgeois. Als een Vlaamse stem evenveel waard zou zijn als een Franstalige, dan zouden de Vlamingen in de Kamer 95 zetels moeten krijgen. Ze hebben er nu 88. Volgens Patrick Dewael is dit een gevolg van “parameters” en kieskringen. ‘Die werden natuurlijk precies opgesteld in het voordeel van de Franstaligen’, aldus Tastenhoye.§ DUUR LAKEN
In Knack (26 augustus) had Misjoe Verleyen het over onze koninklijke familie. ‘De grond van de zaak is dat een familie die ons allen een dikke tien miljoen euro (bijna een half miljard oude franken) per jaar kost, daarbovenop stiekem allerlei voordelen opeist. Rond het domein van Ciergnon (600 hectare) werd een weg omgelegd om de privacy van de familie te beschermen. Het parlement, dat officieel over elke euro zijn zeg moet hebben, wordt zelfs niet geraadpleegd als prinselijke huwelijken en doopsels met belastinggeld worden betaald. Dat is nieuws, want dat gefiks is al even Belgisch als de koninklijke familie. Laat de marketing daar geen kans liggen om de eenheid te bevorderen? Nu hebben we daar alleen Kim Clijsters en Justine Henin voor. En zelfs die hebben ruzie.’§ VRHFSTDT VRWZNLKNGN
In opdracht van Doorbraak heeft de internationale zoekrobot Google het web afgespeurd naar de Vlaamse verwezenlijkingen in de regeringsverklaring van Verhofstadt. Als je surft naar google.be, de zoekwoorden “vlaamse verwezenlijkingen regeringsverklaring verhofstadt” intikt, en vervolgens klikt op “ik doe een gok”, dan zie je meteen wat google gevonden heeft. Even goed lezen, glimlachen en weer verder werken...§ ENGELS BLIJFT VERUIT DE POPULAIRSTE INTERNETTAAL Engels blijft met voorsprong de populairste taal op het net. Dat leert een onderzoek van de Catalaanse organisatie SoftCatalà op basis van de gegevens uit de zoekmachine AllTheWeb. Van alle pagina’s op het net zouden er 1, 28 miljard Engelstalig zijn. Duits is met zo’n 182 miljoen pagina’s de tweede taal op het net. Op de derde plaats komt het Frans, dat goed zou zijn voor 99,7 miljoen websites. Nederlands sluit de toptien van populaire internettalen met 41,12 miljoen websites. SoftCatalà onderzocht ook het gemiddelde aantal websites per taalgebruiker. IJsland is de verrassende nummer een in deze lijst: per IJslandstalige zijn er zo’n 5,57 webstekken. Nederlands komt in deze lijst op de vierde plek, met 2,06 webstekken per Nederlandstalige. (T-zine, 5 sept)
§ VLAANDEREN ACHTERUIT
Uit een rapport over het concurrentievermogen, opgesteld in opdracht van Vlaams economieminister Ceysens, blijkt dat Vlaanderen terrein verliest ten opzichte van andere Europese landen en regio’s. Vlaanderen scoort dan wel goed bij de productie in klassieke sectoren zoals de autoassemblage en de chemie, maar mist de concrete aansluiting met de kenniseconomie. (Kanaal Z, 3 sept)§ B-H-V
De burgemeesters van Halle-Vilvoorde herhaalden naar aanleiding van de jongste Gordel hun eis dat de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde en het gerechtelijk arrondissement Brussel uiterlijk voor de aanstaande Europese verkiezingen van 2004 moeten worden gesplitst. De oproep gaat uit van alle burgemeesters met uitzondering van die uit de faciliteitengemeenten en de taalgrensgemeente Bever. In oktober roepen de Vlaamse burgemeesters een statengeneraal van Vlaamse gemeentebesturen bijeen over beide verzuchtingen.NOVEMBER 2003
§ ONTWIKKELINGSHULP
Enkele jaren geleden is afgesproken dat het departement ontwikkelingssamenwerking zou worden geregionaliseerd. Dat is buiten de heer Marc Verwilghen gerekend: ‘Heeft het zin om een taart die je in één stuk kunt aanbieden in verschillende stukken te snijden? Ik zie ook dat de mensen op het terrein dat niet zien zitten. Er lijken nog maar weinig mensen te zijn die daarop aandringen’, aldus de VLD’er over zijn troostprijs (De Morgen, 22 sept). Hiermee wordt de Witte Ridder een symbool van de Belgische recuperatie.§ MACHT VAN DE MEDIA
Kritiek op de macht van de media wordt nogal eens weggehoond. Verhofstadt bij voorbeeld maakt gretig gebruik van onder meer zijn steunpilaar “Villa Politica”. Maar als het Stevaert is die de media het handigst bespeelt, wordt hij boos op de media. Laat het maar eens gezegd zijn: ‘Als het om beeldvorming gaat is de tv onklopbaar. En inzake politiek berichtgeving was de VRT bij de vorige verkiezingen de marktleider’ (Walter Pauli in De Morgen, 25 sept). ‘Het zijn de politici zelf die de media zo machtig hebben gemaakt. De pers is belangrijker dan vroeger, omdat politici de pers zo belangrijk zijn gaan vinden’ (Carl Devos, Universiteit Gent, De Morgen, 27 sept).Reacties
Terug naar de artikelenlijst.