Waalse ziekte woekert verder . Overheidseconomie blijft groeien

De jongste Nationale Rekeningen gaven aan dat de Waalse economie in 2005 iets meer gegroeid is dan de Vlaamse. Bij nader inzien blijkt dit vooral toe te schrijven aan de sterkere groei van de publieke sector in Wallonië. De dynamiek van het Waalse bedrijfsleven blijft achter op het Vlaamse privé-initiatief. Dit belet niet dat ook in Vlaanderen de publieke en vooral de social profit blijft groeien en stilaan op zijn limieten stuit.

Je hoort het de jongste tijd wel eens meer: Wallonië heeft een economische inhaalbeweging ingezet. Daarbij wordt ondermeer verwezen naar de regionale groeicijfers die recent werden gepubliceerd, en die iets hoger liggen voor Wallonië. In het vorig nummer van Doorbraak werd de mythe van een Waalse inhaalbeweging reeds doorprikt, onder meer verwijzend naar nieuwe groeiprognoses die gunstiger zijn voor Vlaanderen dan voor Wallonië.

Publieke sector

Euforie over een zogenaamde Waalse inhaalbeweging is dus misplaatst. Integendeel, we blijken ons echt zorgen te moeten maken over de jongste evolutie van de Waalse economie. Bij nadere analyse van de regionale groeicijfers blijkt immers dat de dynamiek van de privé-sector in Wallonië achterblijft, en de groeicijfers van de jongste jaren sterk ondersteund worden door de verdere groei van de Waalse overheidseconomie. Het over(ge)wicht van de publieke sector in Wallonië neemt dus nog verder toe. Dat is allerminst een positieve evolutie.

Percentage in groei van economie * tgv overheidsadministratie en onderwijs (2005) VL: 9% Wall: 20% * Financiële en zakelijke diensten VL: 40% Wall: 30%

* Handel en vervoer

Vl: 30% Wall: 20%

* Sociale profit

Vl: 14% Wall: 11%

In 2005 was 20% van de groei van de Waalse economie een gevolg van de groei van de overheidsadministratie en het onderwijs. Deze publieke sector was in Vlaanderen goed voor 9% van de groei, minder dan de helft. In beide gewesten zijn het vooral de private diensten die de groei aandrijven, maar veel sterker in Vlaanderen dan in Wallonië. De financiële en zakelijke diensten namen in Vlaanderen bijna 40% van de groei voor hun rekening, tegenover 30% in Wallonië. Handel en vervoer droegen circa 30% bij tot de Vlaamse groei tegenover slechts 20% tot de Waalse groei.

Ook in Vlaanderen groeit de overheid

Maar ook in Vlaanderen is de groei van de publieke sector zorgwekkend. Blijft de groei van overheidsadministraties nog gematigd, dan stellen we toch een sterke dynamiek vast in de social profit (gezondheidszorgen, welzijn...). Deze sector was in Vlaanderen goed voor 14% van de groei, tegenover 11% in Wallonië.

Nu beantwoordt deze toename aan de groeiende behoefte aan gezondheidszorgen en bejaardenvoorzieningen in een vergrijzende samenleving. Maar de financiering van deze diensten moet toch grotendeels worden verzekerd met sociale bijdragen en belastingen. De keerzijde van de groei van de social profit is dus dat de loonlasten (sociale bijdragen en belastingen) hoog blijven. Dit leidt er dan weer toe dat privé-bedrijven blijvend worstelen met hoge loonkosten en aldus hun tewerkstelling in het gedrang komt. En zo kom je in een vicieuze spiraal terecht van een steeds groeiende publieke sector en social profit, die de private sector verdringt.

Bovendien zuigt de groeiende publieke sector en social profit ook een steeds groter deel van de arbeidskrachten naar zich. Zowat 87% van de werkgelegenheidsgroei in de periode 2000-2005 werd gerealiseerd in deze sectoren. Het verscherpt de krapte op de arbeidsmarkt voor de privé-bedrijven. Die hebben geen marge om hun aantrekkingskracht ten aanzien van de overheidsadministraties of social profit te verhogen met bijkomende loonsverhogingen. Anderzijds hebben ze het steeds moeilijker om dezelfde comfortabele werkomstandigheden aan te bieden als de overheid, die naast vastheid van betrekking ook extra-verlofregelingen bieden.

Kortom, terwijl de Waalse economie reeds lang overwoekerd wordt door een te uitgebreide (semi-)publieke sector, zijn ook in Vlaanderen de limieten van een verdere groei van deze sectoren bereikt. In Noord zowel als in Zuid is er dringend nood aan een beheersing van de publieke uitgaven en overheidsadministratie, al is die nog veel urgenter in Wallonië.

Een belangrijke hefboom om meer zuinigheid en meer efficiënte bij de overheid te realiseren is het magische woord “responsabilisering”, waarbij de verschillende overheden meer financiële verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen van hun beleid. Dat vergt onder meer een grondige herziening van de huidige financieringsregeling voor gewesten en gemeenschappen, waarbij het consumptiefederalisme geruild wordt voor maximale fiscale autonomie. -------------------------------------------

Waalse economie bloeit? Nog enkele cijfers (JVdC)

Falingen 2007: Vlaanderen: 1 per 135, Wallonië: 1 per 103 - jongste drie maanden: Vlaanderen –4,4%, Wallonië + 7,9%

Werkzaamheidsgraad 2007: Vlaanderen: 65,2%. Wallonië: 56,6% (DM, 30 nov.) Werklozen: dec. 2006- dec. 2007: Vlaanderen: -12,1%. Wallonië: -4,8% (RVA)

Controle en terug aan het werk (na 6 maand): Vlaanderen: 35,4%, Wallonië: 22,7% (RVA, DS 21 feb.)

Economische activiteit tweede helft 20ste eeuw: Vlaanderen +360 %, Wallonië +170 %. Economische groei 2006-2007: Vlaanderen én Wallonië: +2,8 % per jaar. Verwachting 2012: Vlaanderen: 69,3% (+4,1%), Wallonië: 59% (+2,4%) (info: Nat.Bank)