Politiek in beursbladen (een stap voor)

Politiek in beursbladen

Van Le bal des Empires, auteurs Stefaan Michielsen en Béatrice Delvaux, kan je bij Amazon.com nog twee tweedehandsexemplaren kopen. Michielsen en Delvaux maakten tien jaar na de raid van Carlo de Benedetti in 1988, waar elke Belgische publicatie in de voorbije uren aandacht aan besteedde – en terecht, want na de splitsing van de Katholieke Universiteit Leuven was dit de tweede belangrijke kanteling in de machtsverhoudingen tussen noord en zuid – een pracht van analyse, in het Frans en het Nederlands, over het gesjouw met reputaties, aandelen, mensen, relaties, ego’s in die eerste dagen van twee decennia geleden.

Niet de Italiaan scoorde, wel Suez, en de burggraaf Davignon deed daarbij danig zijn best waardoor hij het onderkoningschap verwierf van de Belgische belangen van de Parijse broodheren.

Confrater Stefaan Michielsen is senior writer van De Tijd. Op 2 januari pakte hij uit met een schitterende tekst die veel meer zinnigs vertelt over Vlaanderen en België dan het gezwatel van een resem polit-professoren van Leuven, Gent en Brussel en van de commentatoren van de dagbladen.

Michielsen herlas in de stille dagen tussen Kerst en nieuwjaar het ijzersterke Botsende Beschavingen (1997) van Samuel Huntington. De centrale thesis is: culturen zijn essentieel en eeuwig en tussen culturen lopen breuklijnen die leiden tot spanningen die kunnen oplopen tot guerrilla, bommen, oorlog, verminkingen. De originaliteit van Michielsen is dat hij deze interpretatie toepast op België.

Kloof groter

De kloof tussen Franstaligen en Vlamingen wordt steeds groter, zegt Michielsen, en dat is niet de schuld van onverantwoorde politici of separatistische partijen. Het volgt uit maatschappelijke en sociologische ontwikkelingen.

Door het verdwijnen van de tweedeling tussen het Westen en het communistische blok zijn cultuur en culturele identiteit wereldwijd de krachten achter cohesie, conflict en desintegratie. In alle natiestaten ter wereld zijn er trends om te decentraliseren én om bevoegdheden te internationaliseren. We evolueren naar een wereld van gedeelde soevereniteit en de nationale band wordt zwakker. Hoe meer globalisering, hoe sterker de hang om te wortelen in een gemeenschap waarin men zich thuis voelt.

Ik citeer hier een antwoord uit een interview dat het toen jonge Trends (1 maart 1976) afnam van de Antwerpse ondernemer in opkomst André Leysen (hij ontving op 9 januari jl. een “Life Time Achievement Award” van Trends voor zijn loopbaan). Op de vraag ‘Wat met Wallonië?’ antwoordde hij: ‘Wallonië zit met een verouderde industrie en mentaliteit en met een barslecht sociaal klimaat. Het heeft, in tegenstelling met Vlaanderen, geen kleine ondernemers die van klein naar groot kunnen groeien. Ik weet werkelijk niet welke mouw men aan die toestand in Wallonië zou kunnen passen. Maar een en ander gaat een enorme invloed hebben op onze communautaire betrekkingen. Gaan de Vlamingen het blijven nemen dat zij Wallonië moeten financieren? Gaan ze hun geld blijven pompen in de Waalse experimenten, die de gemeenschap aardig wat geld gaan kosten? Ik had altijd gedacht dat het unitaire België wel in de een of andere vorm zou blijven verder bestaan, maar ik ben er thans vast van overtuigd dat het in economisch opzicht op zijn laatste benen loopt. Ik begin steeds duidelijker de scheiding te zien: Vlaanderen dat met privé-initiatief en met de hulp van de multinationals nog te redden is en Wallonië dat op die manier niet meer geholpen kan worden. Daar gaat men alle heil van staatsinitiatieven verwachten en de staat in het bezit van de productiemiddelen willen stellen. Dat impliceert sociale transfers van links naar rechts en of de Vlamingen dat eeuwig zullen blijven nemen weet ik niet.’

Er was toen geen Marshallplan (voorlopig een rammelend vat). Het is geen toeval dat dergelijke analyses toen en nu verschijnen in zakenbladen zoals De Tijd en Trends. Zij staan onafhankelijker van de Wetstraat, de partijen, de mutualiteiten, de vakbonden die deze discussies amper durven voeren.