Macht Franstaligen in Brabant eindelijk breekbaar

‘Een aberratie’, zo noemde Marc Reynebeau het feit dat in zowat de helft van Vlaams-Brabant nog kan gestemd worden op Franstalige lijsten (Knack, 1 mei). Zelfs Reynebeau… Er is dus een reden om te geloven dat daar iets aan de knikker is. Het dossier Brussel-Halle-Vilvoorde is een mooi voorbeeld van een absurde politieke situatie in Belgistan. Doorbraak vroeg aan Leo Peeters (sp.a, burgemeester van Kapelle o/d Bos, Vlaams parlementslid en gewezen minister van Binnenlandse Aangelegenheden) om in mensentaal en binnen de schaarse kolommen van dit artikel uit te leggen wat er aan de hand is.

Leo Peeters: ‘Onze actie gaat eerst en vooral over de kieskring waarin wij leven binnen Brussel-Halle-Vilvoorde. Dat is nog altijd een taalgemengde kieskring, terwijl de Grondwet duidelijk grenzen vastlegt tussen de taalgebieden en tussen provincies en gewesten. Halle-Vilvoorde is Vlaams gebied, maar bij verkiezingen wordt het samengevoegd met het tweetalige gewest Brussel. Dat betekent dat Franstalige partijen met hun hoofdpionnen kunnen kandidaat zijn in het ganse gebied van Halle-Vilvoorde. Dat betekent van de kleinste gemeente in het Pajottenland tot in de Druivenstreek van Overijse en Hoeilaart. Dat betekent dat je de invloedssfeer van de traditionele Franstalige partijen versterkt. Als je een grondwetsindeling hebt, dan moet je die ook respecteren in uw kiesverrichtingen. Vandaar dat we een splitsing willen van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde.

In Vlaanderen bestaat er een relatieve consensus om die scheve situatie nu eindelijk eens recht te trekken. De Doorbraak-knipselmand puilt uit van artikelen waarin naast de Vlaamse commentatoren in de Vlaamse pers ook mensen uit zowat alle Vlaamse partijen (Louis Tobback, Jean-luc Dehaene, Frank Vandenbroucke, Rik Daems…) die mistoestand aanklagen. Uw strategisch actieplan wil nog voor de Europese verkiezingen van 2004 wat veranderen.

Ik hoor u graag zeggen dat er toch wel groter besef groeit dat er iets moet gebeuren. U noemt een paar namen. Dat zijn ook mensen die met Vlaams-Brabant te maken hebben en die problematiek ook een beetje kennen. Als je hier een tijdje leeft, woont en werkt, voel je die problematiek ook onmiddellijk aan. Ik heb gemerkt dat Frank Vandenbroucke toen hij hier kandidaat was in dit arrondissement ook wel vrij snel heeft ingezien dat de situatie hier moet veranderen.

Het probleem is een beetje het volgende: als je hier woont in Vlaams-Brabant, dan besef je dat. Maar buiten Vlaams-Brabant is daar heel dikwijls weinig begrip voor.

Een van de gevolgen van de huidige situatie is dat Franstaligen via het huidige kiessysteem Vlaamse zetels afsnoepen? In mei gingen twee Vlaamse zetels naar de Franstaligen?

Er was bij de jongste verkiezingen in mei een verschuiving, dat klopt. Tegelijkertijd met het feit dat men de buitenlandse stemmen heeft meegerekend in het kanton Lennik. Traditioneel heb je daar omzeggens geen Franstalige stemmen, nu een dik pak (zie tabel). De gepubliceerde uitslag geeft dus een totaal verkeerd beeld van de werkelijke uitslag in Lennik.

Hoe vertaal je dat aan Vlaanderen?

Dat zit ook een beetje in ons actieplan. We hopen de solidariteit vanuit Vlaanderen te laten groeien. Ik zie dat ook groeien. Nu al zijn er ook in het arrondissement Leuven een aantal gemeentebesturen die zich willen aansluiten bij onze actie. Het zal onze opdracht zijn dit te laten uitdeinen over gans Vlaanderen. Dat is een uitdaging. Als we daarin slagen dan staat de problematiek toch wel hoog aan de agenda.

Jullie hebben geen antwoord gekregen van Verhofstadt. Is dat rationeel verklaarbaar?

Wij hebben als burgemeesters onze plicht gedaan. Op de eerste plaats hebben we de koning als staatshoofd op de hoogte gesteld van het feit dat zich hier een institutioneel probleem voordoet. We hebben daar in onze brief, ondertekend door alle burgemeesters, uitvoerig op gewezen. We hebben dat probleem gesignaleerd. We hebben een afspraak gevraagd met formateur Guy Verhofstadt, maar die heeft daar niet op geantwoord. Dat is voor ons totaal onbegrijpelijk. Vandaar dat we gezegd hebben: we steken de zaak verder in beweging en daarom zijn we gekomen tot een concreet wetsvoorstel, waarbij je deze splitsing kan doorvoeren bij een gewone meerderheid. Een voorstel dat nu ook neergelegd wordt in het parlement, waar men de hoogdringende bespreking zal voor vragen en waardoor ook Verhofstadt de zaak niet meer kan ontwijken en zal verplicht zijn een gesprek over die thematiek te voeren en ons te willen aanhoren in onze argumenten.

Wat zijn de kansen dat daar iets gebeurt? Het is uiteindelijk in het federaal parlement dat daarover de beslissing valt. Als we lezen wat Maingain (FDF) weer uitspookt in de Rand (zie kader*) dan voel je zo toch aan dat de kans klein is dat de Franstaligen meewillen?

Dat is een beetje de politieke vraag van: gaat men blijven luisteren naar iemand als Maingain, die uiteindelijk quasi niets vertegenwoordigt, of gaat men nu eens luisteren naar alle burgemeesters van Halle-Vilvoorde, die in de reactie komen. Gaat men luisteren naar het westsvoorstel dat gedragen wordt door de Vlaamse partijen in het federaal parlement. Gaat men luisteren naar een Resolutie die zal voorgelegd worden in het Vlaams Parlement en waar vermoedelijk unanimiteit zal over bestaan? Dat is de afweging.

Maingain kreeg wat tegenwind van Michel, maar zie je tekenen die erop wijzen dat mensen als Michel zelf tegemoet zullen komen aan uw vraag?

Ik denk dat iedereen beseft dat dit niet anders kan. De kiesomschrijving is in strijd met de Grondwet. Er is het arrest van het Arbitragehof dat zegt dat het federaal parlement over die zaak een initiatief moét nemen binnen de vier jaar, dus daar moet een regeling komen. Wij staan met man en macht achter onze voorstellen. We zijn goed georganiseerd. En dan is er het niet onbelangrijke dreigement van de burgemeesters van Halle-Vilvoorde die niet langer willen meewerken aan de organisatie van verkiezingen als er geen gevolg gegeven wordt aan hun eis. Daar herhaalt zich een beetje wat in het begin van de jaren zestig gebeurde: toen waren het ook de burgemeesters die zich verzet hebben tegen de talentelling. Burgemeester Van Cauwelaert was de eerste die vanuit een kleine gemeente reageerde. Tegelijkertijd heeft burgemeester Spinoy van Mechelen zich daarbij aangesloten. Die hele actie was ook over de partijgrenzen heen en dan is dat toch wel een heel grote sterkte. Deze burgemeesters zijn ook heel resoluut.

Zijn jullie nog een hechte club?

Ongetwijfeld. Ook de Vlaamse mandatarissen (schepenen, gemeenteraadsleden) van de faciliteitengemeenten zijn nu uitgenodigd om mee op de kar te springen. We voelen dat ook daar goeie ondersteuning komt.

Is er nog absolute solidariteit?

Burgemeesters van faciliteitengemeenten doen niet mee, maar bij de anderen is er unanimiteit. We hebben nu resoluties zopas ook ingediend in het Vlaams parlement (15 okt). Ook burgemeester Francis Vermeiren van Zaventem heeft zich daarbij aangesloten. In het federaal parlement is Hans Bonte (sp.a, schepen Vilvoorde) mede-indiener van het wetsvoorstel. Iedereen zegt : dit moet een oplossing krijgen.

Hebt u al een signaal ontvangen dat ook Franstalige politici enige souplesse vertonen? De wet wijzigen kan niet zonder hen?

Ik voel dat daar wat beweging is, maar het politieke landschap blijft altijd onberekenbaar. Vandaar dat ik nogmaals zeg dat het voor ons van groot belang is om met een goeie strategie te werken. Ik ben altijd voorstander geweest van een actieve strategie, zodat de anderen met vragen komen. Ook mijn omzendbrief van destijds was een actieve strategie. We hebben dan ook een concreet voorstel uitgewerkt, we zijn tegelijkertijd constructief en opbouwend. Als er te spreken valt, zijn we dus klaar.Men is het aan Franstalige kant al jaren niet meer gewoon dat de Vlamingen op die manier te werk gaan.. Maar de veertig voorbije jaren hebben bewezen dat met het beleefd vragen en lijdzaam toezien geen resultaat te bereiken valt.

Nogmaals: enige wijziging in uw richting zal een einde stellen aan “verworven voorrecht” van de Franstaligen in Vlaams-Brabant. Zal één Franstalige een opening durven creëren, dat is toch de kernvraag?

Men ging er altijd van uit dat wij Vlamingen moéten toegeven. Vaak hadden we op sommige vragen niet direct een antwoord. Nu wel. En als nu de ganse Vlaamse Gemeenschap wil dat Brussel-Halle-Vilvoorde wordt gesplitst, ja dan kan men daar toch niet blijven omheen lopen. We leven nu in een federale staat. Wij vragen niet meer – maar ook niet minder – dan dat de grondwet wordt toegepast en dat , wat in Wallonië al meer dan veertig jaar geldt, ook voor heel Vlaanderen zou gelden.

Wanneer vertrekt de solidariteitsresolutie naar de andere Vlaamse gemeenten in andere provincies?

We zijn dat nu aan het bekijken. Als de resolutie in het Vlaams Parlement zal zijn goedgekeurd, dan zijn we ideaal geplaatst om die gemeentebesturen aan te spreken, en dan gaan die zich ook geruggensteund voelen om die actie mee te ondersteunen. We doen dat dus niet in het wilde weg. We willen het opbouwen en laten groeien. Maar het is een belangrijk signaal dat we gans Vlaanderen om solidariteit vragen. Onze gemeentebesturen zullen – indien resultaat uitblijft – hun medewerking aan de organisatie van verkiezingen voor Waalse en Frans-Brusselse lijsten in onze gemeenten niet langer verlenen.

Wanneer komt uw voorstel tot Resolutie in het Vlaams Parlement ter sprake?

Ik denk dat dit voor 15 november moet kunnen. We gaan er ook de hoogdringende behandeling van vragen. De resolutie is ook mee ondertekend door Eric Van Rompuy (CD&V), door Francis Vermeiren (VLD), door EloiGlorieux (Agalev) en Etienne Van Vaerenbergh (onafhankelijke).

Het lijkt ook belangrijk een breed publiek te informeren over dit dossier. Is er voldoende interesse in de pers?

Dat loopt vrij goed. We hebben lange tijd problemen gehad omdat er voor communautaire dossiers relatief weinig interesse was. Maar omdat het nu ging over een Staten-Generaal met alle burgemeesters, heeft dat toch een andere perceptie gekregen. In De Standaard kregen we een opiniestuk. Andere kranten wijdden hun editoriaal eraan. Er waren bijdragen in de Financieel-Economische Tijd, er is interesse bij weekbladen. Radio2 Vlaams-Brabant, maar ook Radio 1, brachten de staten-generaal in hun nieuws. Er waren ook uitgebreide reportages op de regionale zender RING-TV De respons is vrij goed. Ook de pers voelt aan dat het zo niet langer kan.

En De Morgen?

Daar heb ik niet veel gezien, neen…

Slotvraag: ondanks uw strategische opbouw is een algemeen Franstalige njet best mogelijk. En dan?

Ik kan dat niet voorspellen. Maar ik werk nooit aan een dossier waarin ik niet geloof. Veertig jaar heeft die scheeftrekking geduurd. Dat is lang genoeg. Veertig jaar geleden hebben we ook een communautaire golf gehad met de strijd tegen de taalwetgeving, met de strijd tegen de talentelling enzomeer. Ik denk dat het voor Vlaams-Brabant en Vlaanderen cruciaal is dat dit eindelijk geregeld wordt en wij zullen er met de Vlaamse burgemeesters over de partijgrenzen heen proberen voor te zorgen.

U vreest geen compromis met nog maar eens gesleutel aan de faciliteitengemeenten?

Dat mag niet. Er is hier een grondwet die een indeling heeft gemaakt in taalgebieden, die de grenzen heeft vastgelegd en die blijft voor ons als grondwet onomkeerbaar en daar wordt niet meer over gesproken.Jan Van de Casteele