Dromen van 'one man, one vote'

Verkiezingsresultaten worden wel eens heel verschillend geïnterpreteerd, naargelang het belang van de analist van dienst. Zo is het voorbeeld bekend van De Volksgazet die na een desastreus verlopen gemeenteraadsverkiezing voor de socialisten opende met een immense kop: “BSP meerderheid in Charleroi”.

De stembusslag van 18 mei wordt ontypisch eensgezind beoordeeld. In deze tijden van razendsnelle communicatie worden besluiten somt té snel getrokken Nu er enige tijd verstreken is en de emoties wat geluwd, verdienen enkele onderbelichte feiten wat meer aandacht.

De VLD behoort tot de winnaars, maar niet echt uitbundig. Ze werd maar heel nipt de grootste. Haar handigheidje om via het heruitvinden van de Belgische politieke families het heft stevig in handen te nemen, kwam ei zo na als een boemerang in het eigen gezicht terecht, want de liberale familie eindigde maar een zucht voor de socialisten. De cijfers leren dat de driftige verruimingsoperaties weinig liberale zoden aan de dijk brachten (zoals de liberale scheurlijsten ook amper beweging konden veroorzaken).

In 1999 behaalde de VLD 23 kamerzetels. In de loop van de legislatuur groeide de groep via verruimers aan tot 26 zetels. Op 18 mei behaalde de partij 25 zetels, wat een verlies is voor de fractie van 1 zetel. De VLD kan dus niet om de vaststelling heen dat de verruimers meer zetels dan aanhangers meebrachten en gemiddeld hun eigen zitje niet waard bleken. De rechtervleugel bleef aan boord, maar het gelonk naar links leverde niets op.

stemmen zetels

VLD 1 009 223 25

PS 855 992 25

Links achteruit

De sp.a-Spiritkoepel werd algemeen uitgeroepen tot de onbetwiste overwinnaar. Een winst van 8,5% is inderdaad nogal onuitgegeven in Vlaanderen. Stevaert had dus redenen te over om te glunderen. Maar de zege was niet zo glorieus als wordt voorgesteld. Het kartel haalt nu een even hoog percentage als in 1987, maar toen kwam de partij alleen op, behaalde de Volksunie ruim 8% en Agalev 2% meer dan vandaag. Als we de linkerzijde in Vlaanderen bepalen als SP, Agalev, klein links en de helft van de Volksunie, kwam links in 2003 op minder dan 29% van de stemmen. Dat is het slechtste resultaat sedert 1978. In 1987 was dat ruim 38% en zelfs in 1999 kwam die combinatie nog op bijna 32%.

SP(.A) + Agalev + klein links + helf VU (Spirit) 1987 38%

1999 32%

2003 29%

We mogen ervan uitgaan dat het Kartel alle SP-stemmen van 1999 kreeg en de kiezers die Agalev de rug toekeerden. Samen geven die een percentage dat amper 1% onder het eindresultaat blijft. In 1999 behaalde de Volksunie 9% van de stemmen. Het kartel lijkt dus amper 1 van de 9 oud-VU-stemmers van 1999 verleid te hebben. Van enige aantrekkingskracht van het Kartel buiten het klassieke linkse milieu in Vlaanderen was zo goed als geen sprake. Stevaert slaagde er in de linkse stemmen grotendeels te bundelen rond zijn Kartel, maar de neergang van de uitgesproken progressieve partijen in Vlaanderen is niet stopgezet.

Verbijsterend

Een laatste feit is ronduit verbijsterend, maar krijgt vreemd genoeg geen aandacht in de analyses. In België wordt het democratische basisbeginsel ‘one man, one vote’ manifest met voeten getreden.

stemmen zetels

N-VA Kamer 201 399 1

N-VA Senaat 200 273 0

Agalev Kamer 162 205 0

Agalev Senaat 161 024 0

Ecolo Kamer 201 118 4

Ecolo Senaat 147 305 1

Front National Kamer 130 012 1 Front National Senaat 147 305 1

Op 18 mei wonnen de Franstalige partijen één kamerzetel voor elke 37 028 stemmen. Voor de Vlaamse partijen waren liefst 45 281 stemmen nodig. Indien we de stemmen voor de Vlaamse partijen verrekenen met de Franstalige kiesdeler, zouden er liefst 20 extra zetels naar de Vlaamse partijen gaan. Dat is 23% meer dan de 88 die ze nu gezamenlijk wonnen. Met evenveel stemmen in Wallonië won de N-VA liefst 5 (bijna 6) zetels. Agalev was dan goed voor ruim 4 zitjes. SP.A-Spirit had er 3 meer gekregen, net als het Vlaams Blok en de CD&V. De VLD was ook op 2 zetels meer uitgekomen.

Kostprijs van één kamerzetel 2003 Aantal stemmen

Vlaamse 45 281

Franstalige 37 028

Nu behaalt de SP.A-Spirit 14% meer stemmen dan de PS, maar toch 2 zetels minder. Het Vlaams Blok kreeg meer stemmen dan de MR, maar 6 zetels (33%) minder. De N-VA won evenveel stemmen als Ecolo, maar 3 zetels minder (1 tegen 4).

Wanneer we de Vlaamse zetels vermenigvuldigen met de Waalse kiesdeler, dan blijkt het onstellend hoog aantal van 726 262 Vlaamse kiezers niet vertegenwoordigd in de nieuwe Kamer. Zowat 18% van het Vlaamse electoraat speelt in de Belgische zetelverdeling niet mee. Dat daarmee heel wat Vlaams machtsverlies gepaard gaat, staat buiten kijf.

Als zowat 1 op 5 Vlaamse kiezers wordt weggemoffeld bij de zetelverdeling, dan kan men niet anders dan van kiesvervalsing spreken. Men kan alleen besluiten dat de verkiezingen van 18 mei voor Vlaanderen niet legitiem zijn en ronduit ondemocratisch verliepen. Dit fenomeen doet zich nergens anders in Europa op deze schaal voor. In ons land wordt het niet eens opgemerkt.