Voorkeur voor Vlaanderen

Op 9 april bezochten we de ‘jongste’ partijvoorzitter. Zijn sp.a huist na de financiële aderlating van Agusta bescheiden, maar wel in een Brusselse toplocatie op een steenworp van de Grote Markt. Steve Stevaert wacht ons op in de gang. “Ik stond wat te lanterfanten”. De man ontvangt ons hartelijk en is zowat de antipode van de zelfingenomen De Gucht. De koffie is gratis.

In het boekje Steve op de rooster vindt u dat het spoor moet geregionaliseerd worden, dat de socialisten de Vlaamse trein hebben gemist en dat u optimistisch bent over de afloop van het kartel met Spirit. Dat is het? U zal weten dat ik een van de meest Vlaamsgezinde socialisten ben. Progressieve regionalisten en socialisten hebben veel punten gemeen. Als regionalisten niet progressief zijn, dan loopt het vaak uit de hand. Omgekeerd zie je bijvoorbeeld in Groot-Brittannië dat de regionalisten linkser zijn dan Blair (’wat vandaag niet zo moeilijk is”, voegt hij er tussen neus en lippen aan toe’ – red.). In Vlaanderen is dat historisch anders gelopen, om tal van redenen. Na de dramatische periode ‘40-‘45 was voor velen alles wat Vlaams was ook rechts en conservatief. Dat was een analysefout. Vóór de oorlog namen socialisten heel Vlaamse standpunten in, omdat er toen een link was tussen de sociale strijd en de Vlaamse strijd. Ik ben feitelijk om dezelfde reden Vlaamsgezind als om de reden waarom ik socialist ben. Het enige punt waar ik het moeilijk mee heb, is de zelfvernietigingsdrang van de Vlaamse Beweging. De socialisten hebben veel fouten gemaakt, maar de Vlaamse Beweging ook.

U profileerde zich het meest Vlaams rond mobiliteit en de splitsing der spoorwegen. Ik heb aan maximalisatie gedaan van mijn bevoegdheden. Ik help de Vlaamse zaak niet vooruit door te pas en te onpas met de Vlaamse Leeuw te zwaaien. Ik maakte deel uit van de vorige Vlaamse regering onder Van den Brande – een integere Vlaming, daar ben ik van overtuigd – en zag dat men toen geen millimeter vooruit kwam. Als pragmatische man vind ik dat je moet vertrekken van concrete dossiers. Ik denk dat ik de eerste was – de VU was dat vergeten… - om te vragen dat de luchthaven van Zaventem Vlaams zou worden. Lag die luchthaven in Wallonië, dan was dat niet de nationale maar een regionale luchthaven, daar ben ik zeker van. Ingrijpen tegen overdreven geladen vrachtwagens kon niet, omdat dat een federale bevoegdheid was. Welnu, ik heb dan maatregelen genomen omdat die vrachtwagens het wegdek beschadigen en die materie is Vlaams. Ik ben voor homogene bevoegdheidspakketten, maar je moet geval per geval bewijzen dat het beter is als je dat op z’n Vlaams doet. Dan kun je stappen zetten. Het puur communautaire, dat krijg je aan de straatstenen niet kwijt.

VOOR VLAANDEREN KIEZEN

Kan dat pragmatisme ertoe leiden dat u als federaal minister weer de Belgische toer opgaat? De kans dat ik federaal minister word is waanzinnig klein. Mijn voorkeur gaat naar Vlaanderen. Ik raad ook de jonge talenten bij ons aan om voor Vlaanderen te kiezen.

Wat staat voor de sp-a voorop in het lijstje? Alle Franstalige partijleiders zeggen dat het dossier gesloten is. Ik neem daar acte van en doe een genereus voorstel. Ik wil de wapenhandel regionaliseren en heb nog een hele lijst van zaken die de Franstaligen eigenlijk willen splitsen. Dan zullen ze niet ‘non’ blijven zeggen.

Die dossiers zitten nog in een geheim kistje? Een paar zijn al bekend: mobiliteit, omdat het mobiliteitskarakter van Vlaanderen en Wallonië totaal verschillend is. Spoorwegen, waterwegen stoppen niet aan de taalgrens, is de vaak gedramatiseerde reactie. Maar dat hoeft bij splitsing helemaal geen probleem te zijn.

Ook voor de loonpolitiek liggen de kaarten hier en in Wallonië totaal anders. Volgens studies van de Nationale Bank en de Oeso leidt het unitaire loonbeleid tot werkloosheid in het zuiden. Maar de socialisten blijven mordicus tegen. Ik denk niet dat je vooruitgang bereikt met het door u gesuggereerd instrument. Dat is een slecht instrument, vooral in het voordeel van de werkgevers. Ik wil wel meer fiscale autonomie, geen apart loonbeleid dat onvermijdelijk leidt tot een aparte sociale zekerheid.

Is dat een socialistisch dogma? Over sociale zekerheid kan gesproken worden, maar de solidariteit moet worden gerespecteerd.

Vlaanderen en de buurlanden kennen ook een verschillend loonbeleid? Waarom kan dat niet tussen Vlaanderen en Wallonië? Wat doe je dan met Brussel?

Zegt u nu dat u wel voorstander bent, maar eerst het technische probleem Brussel wilt opgelost zien? Neen, ik ben principieel tegen. Ik denk ook niet dat grensregio’s in Vlaanderen tevreden zullen zijn met een ander loonbeleid in Wallonië. De burgemeester van Moeskroen zal misschien heel tevreden zijn, en die van Kortrijk erg ongelukkig.

VLAAMSE BARONS

Splitsing van de sociale zekerheid is dus moeilijk. Ligt dat anders voor de onderdelen kinderbijslag en gezondheidszorg? Er kan over alles gesproken worden, behalve over één punt en dat is de solidariteit. Daar zitten we op het niveau van de financiering. Velen zijn Vlaamsgezind als het over sociale zekerheid gaat, als die maar geprivatiseerd wordt… Maar ze zijn het niet als ze ’s maandags tot baron worden benoemd.

Wat maakt dat wij meer solidair moeten zijn met Wallonië dan met Portugal? Dat is historisch zo gegroeid en je zit in een ingewikkeld federaal land met het moeilijke punt Brussel. Als de sociale zekerheid in de toekomst een Europese zaak wordt, zal dat probleem een andere dimensie krijgen. Je gaat ontwikkelingen krijgen die ertoe leiden dat België verdampt. Maar dat zijn evoluties die elders worden bepaald.

De solidariteit zou bij veel Vlaamsgezinden ver te zoeken zijn. Maar binnen die groep circuleren voorstellen om verdere opsplitsing te koppelen aan een in de tijd beperkte, maar genereuze overdracht van middelen. Een afscheidspremie? Ik ben niet voor dat soort systemen. Hoe groter de plas is, hoe beter… Kijk, ik stel ook grote verschillen vast tussen provincies. Wallonië is geen aaneengesloten blok. Namen doet het goed. Waals-Brabant ook. Henegouwen blijft het grote probleem. In Limburg hadden we er zonder solidariteit ook erg slecht voorgestaan met onze mijnwerkersproblematiek. Misbruiken moet ge uitschakelen, oké… Ik denk dat Frank Vandenbroucke daar goed aan het malen is.

In Spiritkringen horen we dat u de vader bent van de combinatie sp.a-Spirit. Wat is de invloed van Spirit op de programmatische ontwikkeling van de sp.a? Een kartel is geen fusie, het gaat om twee aparte partijen die samen met één lijst naar de kiezer gaan. De vooraanstaande socialisten van vandaag zijn overtuigde Vlamingen en misschien kan de samenwerking met Spirit de sp.a nog vervlaamsen. Dan is dat een goeie spin-off van dit verhaal.

Kan het dat na de verkiezingen de ene helft van het kartel in een regering stapt en de andere niet? Ik denk dat niet.

Hoe groot is de invloed van de belgicistische vleugel in uw partij? De Belgische Progressieve Socialisten (BPS) pakken uit met lange lijsten van leden-parlementsleden. Ik kan u formeel vertellen dat die geen grote invloed hebben. Binnen de socialistische beweging mogen er veel tendensen zijn, maar deze partij zal Vlaams zijn of zal niet zijn.

SEXY

Nog even over uw verwijzing naar de zelfvernietigingsdrang van de Vlaamse Beweging. Wat stoort u daaraan? Er is toch het probleem dat men van elke overwinning een nederlaag maakt? En sommigen hangen een beeld op dat men in Vlaanderen conservatief rechts moet zijn om Vlaams te zijn. Dat stoort mij.

Het grootste deel van de niet-partijpolitieke Vlaamse Beweging is pluralistisch. Hoe kan ze beter doen? Waarom maakt men de Vlaamse Beweging niet meer sexy, dan zou dat een heel ander verhaal zijn.

De SP haalde 15%. Sp.a-Spirit zit volgens de peilingen op 18%. Is dat niet wat weinig om euforisch van te worden? Als we één stem vooruit gaan, dan winnen we. Ik vergelijk met de score van de SP in 1999. Ik ga van de CD&V-score ook de stemmen van Sauwens niet aftrekken en bij de VLD die van Borginon, Van Quickenborne, Margriet Hermans, Pinxten tellen…

Politici durven weinig uitspraken doen over hun score en stellen zich bescheiden op. Hebt u schrik van de wispelturigheid van de kiezer? Ambitie moet je koppelen aan voorzichtigheid en bescheidenheid. Anders begin je op de Vlaamse Beweging te trekken en vertaal je overwinningen in nederlagen. Als je het historisch bekijkt, hebben jullie toch veel bereikt…

Kent u onze stelling nog niet? ‘Nog twee nederlagen en we zijn gewonnen.’ Dank u, die ga ik lenen…

Volgens Yves Desmet zit u met een Godfried Danneels-probleem. U bent populair, maar in vergelijking met de omringende landen is de Vlaamse sp.a het kleine socialistische broertje. Met Danneels zit ik niet in slecht gezelschap. Maar goed, wat is het probleem? We misten de groene en de Vlaamse trein. Ik hoop dat gezond Vlaams imago te verstevigen. In Vlaanderen kennen we de eigenaardige opdeling van de arbeidersbeweging in gelovigen en niet-gelovigen. En dan nog de Agusta-affaire… Dat alles leidde tot electorale zwakte, maar die is omkeerbaar. De partij wordt populairder. We hebben de eerste maanden van dit jaar 2000 leden gewonnen, voor het eerst in dertien jaar een vooruitgang. De mayonaise is terug aan het pakken.

Is er nog schrik voor een volgende zwarte zondag, zeker nu met de Antwerpse omstandigheden? Ik zeg dat niet graag, maar je mag er van uit gaan dat er een grote kans is dat het Blok vooruit gaat, zeker in de breedte op plaatsen waar ze nog relatief zwak gaat. Ook in Limburg.