Ook Vlaams Blok verandert

Een eerste afspraak met Vlaams-Blokvoorzitter Frank Vanhecke valt in het water, want die dag kwam de uitspraak in het proces tegen de partij. Op 17 maart lukte het wel. De hele partijtop schuift aan voor de verkiezingsfotosessie. Vooral de boomlange Anke Vandermeersch valt ons op. We wachten de voorzitter op in zijn kantoor, waar een indianenopperhoofd ons van aan de muur in de gaten houdt.

De regering Verhofstadt was zowat de slechtste regering sedert lang op Vlaams gebied. Het succes van uw partij lijkt niet bepaald een zweepslag voor vooruitgang op communautair gebied? ‘Een week geleden ontkende Luk Van der Kelen in Het Laatste Nieuws dat een stem voor het Blok een verloren stem zou zijn. Van der Kelen zegt terecht dat men een succesrijke partij in de hoek kan duwen, maar de belangstelling voor haar thema’s niet kan tegenhouden. Het Vlaams Blok was de eerste partij die de Vlaamse onafhankelijkheid op de agenda plaatste. Nu wordt dit streven gedeeld door een zeer betekenisvol deel van Vlaamse Beweging en met de N-VA door een tweede partij, terwijl VLD en CD&V in die richting opschuiven. Dat is de verdienste van het Vlaams Blok.’

Maar uw kiezers zijn niet vlaamsgezind, wordt gezegd. ‘We bereikten een massa mensen die de traditionele Vlaamse Beweging niét kon winnen. Ik ga niet zeggen dat wij grote delen van Vlaamse economische weefsel – waar het VEV ook confederaal denkt – in beweging hebben gebracht. Maar wel winnen we honderdduizenden mensen, die zich in steek gelaten voelen (het “arbeiderspubliek”) voor de onafhankelijkheidsidee. Wij hebben een opvoedkundige betekenis.’

SCHIJNMACHT

In de oppositie heeft u dus ook macht. ‘Men verwerft dikwijls schijnmacht door in een regering te stappen. De Vlaamse Beweging boette aan slagkracht in sinds de Volksunie aan de Belgische regering deelnam. We kunnen toch niet zeggen dat de Vlaamse Beweging sinds het Egmontpact veel vooruitgang heeft geboekt? Wij weigeren deel te nemen aan de Belgische macht, zolang we niet een wezenlijk deel van ons programma kunnen verwezenlijken. En dat is een revolutionair standpunt.’

Dat wil zeggen dat u voor het federale vlak opteert voor alles of niets? ‘Alles of niets. Akkoorden afsluiten met de Walen heeft uiteindelijk tot niets geleid.’

Sommigen willen de knoop van de miljardentransfers oplossen via een soort Marshallplan. ‘De miljardentransfers zijn de kern van het communautaire dossier. Daar draait alles om. Als wij als meest radicale Vlaams-nationale partij naar de onderhandelingstafel stappen – en dat zál zich ooit voordoen – dan zal dat niet zijn met in het achterhoofd een redelijk compromis. De beginselfout is altijd dezelfde: de Walen gaan naar onderhandelingen met onredelijke eisen, de Vlamingen met in het achterhoofd de vraag hoe ze een compromis kunnen bereiken. Met ons pakt dat niet. Wij willen de boedelscheiding, wij willen niet meer betalen voor de Walen, we hebben al genoeg betaald. Eens de boedelscheiding een feit, zullen we met Wallonië even solidair zijn als met andere probleemgebieden in de Europese Unie.’

Voor dit standpunt vindt het Blok aan de overzijde duidelijk géén gesprekspartner. Hoe moet de boedelscheiding dan gebeuren? ‘Er zijn wellicht nog andere mogelijkheden, maar een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van het Vlaams Parlement of een onderhandelde onafhankelijkheid tussen de twee gemeenschappen, beiden zouden volstrekt legitiem zijn. En ten slotte nog dit: wij zijn geen onafhankelijkheidsfetisjisten. Wij willen niet per se die onafhankelijke Vlaamse staat, indien we binnen België op een redelijke wijze zouden worden behandeld. De onafhankelijkheidsidee is ons dus opgedrongen.door de realiteit. ‘

Wanneer zal die centrale vraag worden gesteld en hoe? In een referendum? ‘Dat lijkt me de meest democratische gang van zaken, dat Vlaams parlement en regering onder druk van onafhankelijkheidspartijen een referendum à la Quebec in Vlaanderen organiseren. Men zegt dat de onafhankelijkheidsidee geen meerderheid heeft in Vlaanderen. Dat klopt. Maar alles hangt er vanaf welke vragen men aan de mensen stelt. Het beeld kan er totaal anders uitzien. Bijvoorbeeld: zijt ge nog langer bereid jaarlijks 400 miljard oude frank aan de Walen te geven?’

OBJECTIEVE SOLIDARITEIT

Denkt u niet dat de publieke opinie makkelijker te overtuigen is bij het stellen van een genereus gebaar? In het andere geval valt het woord “egoïsme” wel snel? ‘Ik was het met de ideeën rond zo’n soort Marshallplan feitelijk niet eens. Ik vind dat wij als Vlamingen al genoeg betalen. We moeten dat foute idee van egoïsme overwinnen door aan de EU duidelijk te maken dat we voorstander zijn van solidariteit met álle volkeren en lidstaten, maar dan wel op basis van objectieve grondslagen.’

Wijst u tussenstappen per definitie af? ‘Natuurlijk zijn we bereid om mee te werken aan elke stap vooruit voor Vlaanderen. Dat we dat niet zouden zijn is een populaire misvatting die door Geert Bourgeois wordt gevoed. Maar noem eens de positieve stappen in de jongste staatshervorming? Voor elke kruimel die we gekregen hebben, hebben we een enorm betaald. Zolang het niet betert, laten we maar de patstelling van vandaag behouden. Het zijn niet wij die geld nodig hebben, het zijn de Walen. Wat men denigrerend de verrottingsstrategie van het Vlaams Blok noemt, vind ik juister dan de voortdurende betaalstrategie die we nu kennen.’

Een eeuwig knooppunt is ook Brussel. ‘Ik stel vast dat er binnen de Vlaamse Beweging hoe langer hoe meer een wind waait van “we hebben Brussel niet nodig en we laten Brussel los”. We laten onze oren daar niet naar hangen en willen Brussel heroveren, niet met tanks, maar met een massa troeven om van Brussel de tweetalige hoofdstad van een onafhankelijk Vlaanderen te maken. Wallonië en Brussel hebben een andere mentaliteit, een andere manier van leven. Brusselaars zijn misschien vervreemd van Vlaanderen, maar nog meer tegenover Wallonië.’

Welke troeven hebben we om Brussel te heroveren? ‘We hebben onze fenomenale economische macht. Negatief: Brussel is volledig omringd door en is niets zonder Vlaanderen, de Vlaamse luchthaven, de honderdduizenden pendelaars. Brussel is een stad met reusachtige problemen. Alleen het rijke Vlaanderen kan hier mee zorgen voor een fundamentele oplossing. Liever dus een Marshallplan voor Brussel dan een voor Wallonië. Vandaar onze strategie om hier in Brussel een tweetalige campagne te voeren, altijd met de consequente en duidelijke boodschap van het Blok als onafhankelijkheidspartij: dit zijn de problemen, dat zijn onze oplossingen.’

Recent was er een initiatief van 28 “vooraanstaande Vlamingen” tegen het cordon? Het Blok wordt enerzijds gevangen gehouden in het cordon, maar kan er anderzijds van genieten. Is Blok zelf nu voor of tegen het cordon? ‘Dat is een zeer moeilijke vraag. Het cordon, is dat onze levensverzekering of een blok aan ons been? Het is een beetje de twee. Wanneer we uit alle besprekingen worden gehouden, is dit ongetwijfeld electoraal lonend. We zijn echter geen vragende partij… Op het lokale en wellicht ook op het Vlaamse niveau willen we beleidsverantwoordelijkheid nemen. We hebben zowel kwaliteit als onkreukbaarheid in huis om op een positieve manier ons programma te realiseren.’

25 JAAR VERDER

Dat is toch nieuw voor het Vlaams Blok, want een coalitie houdt per definitie een compromis in? ‘Het is de grote uitdaging waarmee we geconfronteerd willen worden. Wat is er democratisch aan deelname aan een coalitie als je je programma verloochent? Ik zeg niet dat we sinds vroeger geen programmatische wijzigingen hebben doorgevoerd. We hebben dat wel gedaan. Zowel van programma als stijl, vanuit het besef dat we ons niet in het verdomhoekje van extremisme laten duwen. Wat wij denken, wordt door steeds meer mensen gedeeld. Wij zeggen wat de meerderheid in Vlaanderen denkt en wilt, zowel over criminaliteit, over vreemdelingen, als over Vlaams-nationale dossiers. Die bewustwording bij onszelf heeft geleid tot evolutie in de partij. In de oude partijteksten lees je dat de overgrote groep vreemdelingen moet terugkeren naar hun landen van herkomst. Dat staat er vandaag niet meer in. Waarom niet? Omdat we ook 25 jaar verder staan. De situatie is gewijzigd. En er zijn een aantal nieuwe dossiers: de illegalen, de asielzoekers. Nu zeggen wij: er komen beter geen betekenisvolle aantallen nieuwe vreemdelingen meer bij. Diegenen die hier zijn, moeten zich aanpassen aan onze samenleving en van hun kinderen en kleinkinderen Vlamingen maken. Dat is een fundamenteel andere optie, we doen er ons best voor om die in het debat te brengen.’

Zegt u nu: het zeventigpuntenprogramma zou nú een vergissing zijn en is een afgesloten hoofdstuk? ‘Anderhalf jaar geleden gaven we een persconferentie waarbij het plan naar de geschiedenis werd verwezen. Dat mag perfect nog eens herhaald worden. Bart Eeckhout van De Morgen herhaalde onlangs ongegeneerd dat het Blok migrantenkinderen in aparte scholen wil. Maar dat staat niét in het zeventigpuntenprogramma en heeft er ook nooit ingestaan. Men moet het programma van het Blok lezen en niet uitgaan van foute informatie. Men kan het eens of oneens zijn met vele zaken, maar extremistische zaken staan er niet in.’