Zeker geen ‘Vlaamse’ grondwetsherziening!

Of het parlement van na ‘18 mei’ de meer dan zestig ‘‘voor herziening vatbaar’’ verklaarde grondwetsartikelen daadwerkelijk zal bijwerken, kan niemand vandaag met zekerheid voorspellen. De nieuwe herziening herneemt trouwens artikelen uit de herzieningsverklaring van 1999 – aan de vooravond van de vorige verkiezingen – die de voorbije legislatuur onaangeroerd bleven. Wat we nu wel weten is dat het uitkijken wordt als Vlaanderen straks een bijkomende Belgische grendelgrondwet wil voorkomen! De mogelijke invoering van de paritaire senaat, de toekenning van constitutieve autonomie aan het derde gewest Brussel, het zijn voor Vlaanderen weinig geruststellende vooruitzichten.

Een ‘‘verklaring tot herziening’’ van de grondwet is natuurlijk nog lang geen herziening, het gaat om een plechtige intentieverklaring en niets meer. Het parlement van ‘‘voor de verkiezingen’’ stuurt aan het parlement van ‘na de verkiezingen’ een brief waarin staat dat één of meer artikelen uit de grondwet best zouden aangevuld worden, verbeterd of misschien zelfs uit de grondwet mogen verdwijnen.

Men kan ook vragen een of meer artikelen toe te voegen. Zo’n goedgekeurde verklaring geeft het nieuwe parlement ‘grondwetgevende’ bevoegdheid, maar enkel voor de artikelen die in de voor de verkiezingen goedgekeurde lijst opgenomen zijn. Het staat de volksvertegenwoordigers en senatoren straks vrij te bepalen in welke richting die aanpassing moet gaan tenzij de herzieningsverklaring uitdrukkelijk aanduidt wat van de grondwetgever verwacht wordt.

Geen zorgen

Vlaanderen hoeft zich uiteraard niet over alles wat nu in de korf zit evenveel zorgen te maken. De grondwettelijk gewaarborgde persvrijheid eindelijk uitbreiden tot de andere media dan alleen maar de ‘drukpers’, het lijkt vanzelfsprekend maar in dit land is inderdaad alleen drukpers – die van 1830 – grondwettelijk beschermd.

De ‘duurzame ontwikkeling’ als beleidsdoelstelling in de grondwet inschrijven, rechtelijke uitspraken niet langer van de eerste tot de laatste letter in openbare zitting moeten voorlezen, het beginsel van de rechten van de mens en zijn fundamentele vrijheden eindelijk een plaatsje geven in de grondwet, de afschaffing van de doodstraf of de uitbreiding van de rechten van het kind, zelfs voor de meest wantrouwige Vlaming zit hier weinig bij dat hem of haar op zijn Vlaamse flank kan verontrusten.

Er zijn zelfs voorstellen die op Vlaams applaus mogen rekenen. Zo bijvoorbeeld het feit dat men straks de Vlaamse ‘raad’ ook volgens de letter van de grondwet ‘Vlaams Parlement’ zou mogen noemen. Sinds het Egmontgebeuren hielden Franstalige Belgen à la Nothomb deze aanpassing tegen: voor hen was er maar één parlement en dat was het Belgische!

Wel zorgen

Wees gerust: buiten dat pakket waarover wij ons niet meteen grote zorgen moeten maken, zijn er voor Vlaanderen voldoende argumenten om zich over andere grondwettelijke plannen van een mogelijk paarsgroen II meer dan sterk ongerust te maken.

1. Zo wordt ergens tussendoor voorgesteld om de exclusieve bevoegdheden van het federale parlement ‘aan te vullen’. ‘Eventueel aanvullen’, zo staat vreemd genoeg in de toelichting bij de herzieningsverklaring. Dat zou een wel erg handige manier kunnen zijn om eens en voor heel lang nog meer Vlaamse aandringen op een splitsing van de sociale zekerheid grondwettelijk de mond te snoeren. Idem voor het debat over de regionalisering van de spoorwegen, van de Belgische justitie of de nog altijd even Belgische ontwikkelingssamenwerking.

2. Paarsgroen wil ook ‘constitutieve autonomie’ geven – het recht voor een deelstaat om de eigen instellingen aan te passen – aan niet alleen de Duitstaligen – wat Vlaanderen alleen maar zou toejuichen – maar ook aan het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest! In dat geval doet het Franstalige Brussel met de Brusselse instellingen zijn Franstalige Brusselse goesting, zet ‘het derde’ gewest’ een nieuwe stap in de richting van een ‘région à part entière’. Voor zover het dat vandaag natuurlijk al niet het geval is.

3. En dan is er natuurlijk de ‘paritaire senaat’. Wijlen Gaston Eyskens moet ooit gezegd hebben dat de Vlamingen voldoende sullig waren om ook dat te slikken. Zijn kritiek is niet onterecht: de Egmontonderhandelaars van wat toen nog de Volksunie was hadden die idee toen al aanvaard. Let wel, zo’n paritaire senaat is in en federale staat een discussie die men kán voeren, maar met een paritaire senaat à la Verhofstadt op zak is het België van paarsgroen eens en voorgoed af van nog meer Vlaams staatshervormend gezeur en geleuter. Marc Platel

Artikel 195

Dat is het grondwettelijk troetelkind van Guy Verhofstadt in hoogsteigen persoon. Hij wil de grondwet kunnen herschrijven zonder dat daar telkens een inderdaad ingewikkelde procedureomweg aan te pas komt. Objectief bekeken is dat een mogelijk argument ook al is niet iedereen het daarmee eens.

Grote en deskundige namen lieten inderdaad al uitgebreid weten waarom ze van zo’n versoepeling van de herzieningsprocedure niet willen weten. Het is niet verboden minstens te vermoeden dat hun verzet ook steunt op de ronduit grove manier waarop Verhofstadt en co. de voorbije jaren meer dan eens die grondwet bejegenden.

Nog net niet zoals het bekende ‘vodje papier’ van weleer maar het scheelde niet veel.