Is terrorismebestrijding eerste Europese taak?

Het klinkt vreemd: terrorismebestrijding is volgens de Belgen - althans volgens een meerderheid van de duizend Belgen die recent werden gepolst door "Eurobarometer" - de belangrijkste taak van de Europese Unie. De resultaten van de jongste peiling dateren van oktober/november van vorig jaar, maar werden pas begin maart vrijgegeven. Hoe sluitend is dat onderzoek?

De Eurobarometer is een permanent onderzoek van de Europese Commissie dat in 1973 startte om de houding van (de) Europese burgers omtrent de Europese Unie te meten. Een tweede doel van het onderzoek was en is nog steeds het meten van de sociale en politieke opstelling van de ondervraagden. De Eurobarometer wordt in alle Europese lidstaten tweemaal per jaar uitgevoerd. Met de geplande uitbreiding van de EU zullen daar binnen niet te lange tijd een aanzienlijk aantal landen bijkomen. De eerste peiling (via interviews) vindt plaats in de lente, de tweede helft altijd in de herfst, waarbij telkens 1.000 mensen worden gecontacteerd. (Voor België betekent dat: ongeveer 600 Vlamingen, 100 Brusselaars, 300 Walen).

Het onderzoek werd één van de belangrijkste informatiebronnen voor sociaal-wetenschappelijke enquêteurs. Dat betekent dat we redelijk goed zouden moeten weten hoe de opinie van (de) Europese burgers zich in de laatste 30 jaar ontwikkelde. Maar…

Een eerste bedenking: de ondervraagden brengen niet hun eigen thema's in. Ze worden verzocht prioriteiten te kiezen uit een lijstje dat ter beoordeling wordt voorgelegd. De antwoorden worden dan gerangschikt. Twee: de resultaten zijn wellicht sterk afhankelijk van het moment waarop de peiling wordt uitgevoerd. Hoe anders verklaren dat "vrede en veiligheid" - pas op de derde plaats komt? Of anders uitgedrukt: we zijn ervan overtuigd dat "vrede en veiligheid" de prioriteitenlijst met stip zou aanvoeren, mocht de jongste peiling pas begin februari of maart van dit jaar gehouden zijn.

Op het Europees prioriteitenlijstje van de Belgen staan vervolgens: strijd tegen georganiseerde misdaad en drughandel, strijd tegen werkloosheid, strijd tegen armoede en sociale uitsluiting, de voedselkwaliteit en zorg voor het leefmilieu.

Maar als dan de vraag gesteld wordt hoe tevreden de ondervraagden zijn over de aanpak van hun bezorgdheid, dan komt er een heel ander plaatje naar voren. Laat terrorismebestrijding dan op de eerste plaats uitkomen, het thema prijkt slechts twaalfde inzake doeltreffende aanpak. De georganiseerde misdaad staat pas op de dertiende plaats qua doeltreffendheid, en de werkloosheid op nummer 14. (De aanpak van de clandestiene immigratie staat overigens in de tevredenheidsindex nog veel lager gerangschikt.)

Kennis

Het blijkt dat de kennis van de Belgen over de EU ver van denderend is, ondanks het feit dat dit land aan én de Europese Commissie, én de Europese Raad, én het Europees Parlement onderdak verschaft. In de jongste Eurobarometer halen de Belgen bij het beantwoorden van vijf quizvragen slechts de 9de plaats. (Héhé, de Nederlanders pas de allerlaatste!) Het is Luxemburg dat hier de koppositie inneemt.

Slechts 49 procent van de Belgen wist correct te antwoorden op de vraag of de Europese Gemeenschap ja dan neen al na de Eerste Wereldoorlog werd opgericht. Dat was de allerlaagste score in de hele Unie. Het Europese gemiddelde lag op 59 procent. Anderzijds weet meer dan de helft van de Europese bevolking blijkbaar niet dat de Unie momenteel 15 leden telt. De meerderheid denkt dat het nog altijd om 12 lidstaten gaat. Misschien omdat de euro in 12 lidstaten is ingevoerd, maar dat aspect wordt in de Eurobarometer niet geduid.

Atlantische breuklijn?

Een groot percentage van de Europese burgers staat erg kritisch tegenover de rol van de Verenigde Staten. Alleen wat de strijd tegen het terrorisme betreft, kreeg de VS een positieve quotering (54 procent). Wat de groei van de wereldeconomie betreft, meent maar 38 procent van de Europese ondervraagden (de gegevens zijn op dit punt niet uitgesplitst per lidstaat) dat dat vooral aan Amerika te danken is. Een positieve bijdrage van de VS aan de wereldvrede? Slechts 32% van de Europese bevolking zegt ja. De armoede uit de wereld helpen? De score daalt tot 20 procent, en qua inzet voor het leefmilieu kent nauwelijks 16 procent van de Europeanen de VS een belangrijke rol toe.

De Eurobarometer lijkt ons op de eerste plaats een gevoelsbarometer. Dat neemt niet weg dat de Europese Jan Modaal op dit ogenblik blijkbaar weinig heil van "de overkant" verwacht.

Gemeenschappelijk?

In oktober/november vorig jaar was 67% van de Europese ondervraagden voorstander van een gemeenschappelijk buitenlands beleid. Dat is drie procent meer dan bij de peiling begin 2002. De steun van de Europese publieke opinie voor een gemeenschappelijk defensiebeleid zou nog hoger liggen, op 73%.

De Eurobarometer peilt niet naar de belangstelling van de respondenten voor een Europa van de regio's, een thema dat in de nationale politiek - en bijgevolg in de media- trouwens schromelijk verwaarloosd wordt. Het klinkt aanlokkelijk om daar zelf maar eens een bevraging over op te zetten, maar dat veronderstelt wel dat de bevolking daarover eerst terdege zou worden geïnformeerd.