Naar remedie voor taalziekte

Bijna 22 000 handtekeningen staan er onder de VVB-petitie “Vlaamse ziekenhuizen in Brussel”. Genoeg om een hoorzitting af te dwingen in het Vlaams Parlement. Politici van verschillende partijen schaarden zich al achter het initiatief. Ook binnen de meerderheid. Een van hen is Vic Anciaux, Spirit-woordvoerder in deze zaak.

‘De taalproblemen in de Brusselse ziekenhuizen zijn een oud zeer’, weet Anciaux. ‘Het is intussen al 35 jaar geleden dat ik er mijn eerste interpellatie over hield in de Kamer.’

Bij interpelleren is het niet gebleven. Eind 1997 nam Anciaux ontslag als lid van de Brusselse regering omdat de eerste versie van het taalhoffelijkheidsakkoord flopte. Dat akkoord versoepelt de wettelijke taalvoorwaarden voor contractuelen bij gemeenten en OCMW's. Belangrijk voor het personeel van de Brusselse OCMW-ziekenhuizen.

Waarom vindt u de taalkennis van het ziekenhuispersoneel zo belangrijk?

Anciaux: ‘Omdat de taalwet het zegt. Maar ook en vooral vanuit sociaal oogpunt. Zelfs als de taalwet er niet zou zijn, moet het personeel tweetalig zijn. Dat is gewoon een kwestie van patiëntenrechten. Naast de medische zorg gaat steeds meer aandacht naar het sociaal-psychische aspect van de behandeling. Goede gezondheidszorg is onmogelijk zonder goede communicatie tussen patiënt en verzorger. Die communicatie gebeurt vanzelfsprekend het best is de taal waarin de patiënt zich het best uitdrukt.’

Plat op de buik

Intussen blijft Nederlandsonkundig personeel - ondanks de vele taalakkoorden - wel de dienst uitmaken in "tweetalige" ziekenhuizen. Wat vindt u daarvan?

Anciaux: ‘Als ik ruim zes jaar geleden akkoord ging met het eerste taalakkoord, was dat vanuit de vaststelling dat de taalwet buiten spel stond. De Franstaligen in Brussel stelden keer op keer hun veto tegen beslissingen van hun Nederlandstalige collega' s om de aanstelling van eentalige contractuelen te vernietigen. Uiteindelijk kwamen we overeen om hen twee jaar uitstel te geven om te slagen in het taalexamen. In ruil zouden er op regelmatige basis taalexamens komen voor de aanleg van een tweetalige wervingsreserve. Ziekenhuizen zouden verplicht uit deze reserve aanspreken. De toepassing van het akkoord werd keer op keer uitgesteld. De huidige regeling is een lachertje. Bovendien werden de examens fel versoepeld ... De politici die deze regeling aanvaarden, gaan plat op hun buik voor de Franstaligen.’

Als tweetalige ziekenhuizen tekort schieten, dan maar eigen Vlaamse ziekenhuizen uitbouwen. Zo zegt een recente petitie. Uw partij is het daarmee eens?

Anciaux: ‘Spirit wil de hele bicommunautaire sector (waaronder de tweetalige ziekenhuizen - redactie) op termijn uitdoven. Nu al moet de Vlaamse regering werk maken van eigen Vlaamse ziekenhuizen. Ik bedoel dan niet zozeer nieuwe ziekenhuizen, naast de bestaande. Er zijn nu al te veel ziekenhuisbedden. Wel kunnen bestaande ziekenhuizen worden overgenomen. Naast het AZ van Jette (VUB) - nu al in Vlaamse handen - dacht ik daarbij recent aan Sint-Elisabeth en Sint-Jan. Een andere mogelijkheid is om enkele polyklinieken te openen als antenne van het universitaire ziekenhuis van de VUB.’

Virtueel ziekenhuis

Eigen Vlaamse ziekenhuizen hebben weinig zin als ze geen artsen vinden.

Anciaux: ‘Dat is inderdaad een groot probleem. Vandaag al, maar in de toekomst nog meer. Als de federale quota voor afgestudeerden geneeskunde niet worden opgetrokken ontstaat een groot tekort aan Nederlandstalige artsen. Zeker in Brussel. Sowieso kampt de hoofdstad - terecht of onterecht - met een imagoprobleem in Vlaanderen. Ook de taalproblemen schrikken veel kandidaten af. En in de openbare ziekenhuizen verdienen artsen gemiddeld twintig procent minder dan in het Vlaamse Gewest. Ondanks taalpremies. Het aantrekken van Nederlandstalige artsen naar Brussel is een absolute prioriteit. Behalve een aanpassing van de federale quota, kan daarbij worden gedacht aan premies voor huisvesting, fiscale tegemoetkomingen, ... Het was de bedoeling om het Brussel-fonds in de eerste plaats hiervoor te gebruiken.’

Nu wil de Vlaamse regering dat potje aanspreken voor een "virtueel" Vlaams ziekenhuis. Bedoeld wordt een systeem van doorverwijzing door de huisarts naar Nederlandstalige specialisten in de ziekenhuizen. Een goed idee?